А

А, Құдайым бала бер,
Бала берсең, сана бер.
Санасыз бала бергенше,
Артынан бәрін-бәрін ала бер.
***
Аға –
Еңбекпен көркем.
Бала –
Біліммен көркем.
***
Ағадағы мал – аспандағы мал,
Інідегі мал – ін түбіндегі мал,
Баладағы мал – даладағы мал.
***
Ағайынға қарап бала өсер,
Қарағайға қарап тал өсер.
***
Ағайынның қадірін,
Жалалы болсаң, білерсің,
Ата-ананың қадірін,
Балалы болсаң, білерсің.
***
Адал ұл оздырады,
Жаман ұл тоздырады.
***
Адам алға баса алмас,
Балалықты тастамай.
Шалға бермес бала бар,
Мінгенімен ашамай.
***
Адам аяғының тұзағы – бала-шаға.
***
Адам баласы – тоғым,
Жылқы баласы – соғым.
***
Адам болар азамат ұланынан белгілі,
Бәйге алатын жүйрік құнанынан белгілі.
***
Адам болар бала қонаққа үйір,
Ат болар тай саяққа үйір.
***
Адам болар баланың
Кісіменен ісі бар,
Адам болмас баланың
Кісіменен несі бар.
***
Адам болатын бала бекімінен,
Ат болатын құлын кекілінен.
***
Адам болатын баланы сөзінен біл,
Ат болатын құлынды көзінен біл.
***
Адам болатын баланың сөзіне қара,
Ат болатын құлынның көзіне қара.
***
Адамның бала – жаны, мал – иманы.
***
Адамның баласы асатпай жемейді,
Көргенсіздің баласы көріп отырса да,
«мә» демейді.
***
Адамның досы да, дұшпаны да –
Қатын-бала мен мал.
***
Азымтал болса, атың – жау,
Тіл алмаса, қатын – жау,
Ұрысқақ болса, ұлың – жау,
Керіскек болса, келін – жау,
Қылықсыз болса, қызың – жау.
***
Азын-шоғын ағалық,
Аз оқыған молдалық,
Ата ұлына керек-ті.
***
Айғырыңды мінгенің –
Биенің қысыр қалғаны.
Немеренің ақылы –
Еңбегіңнің жанғаны.
***
Ақ жаулығы ананың –
Ақ көрпесі баланың.
***
Ақ шашты ана:
«Жастығым – балам» дейді.
Ақылды бала:
«Ай-күнім – анам» дейді.
***
Ақсұңқардың баласа,
Алдына қоймай ас жемес.
Анық жақсы баласы
Адамнан туса жат демес.
***
Ақылды бала сабаққа үйір,
Ақымақ бала тамаққа үйір.
***
Ақылды ердің ішінде
Алтын ерлі ат жатар.
Ақылды әйел ішінде
Алтын бесікті ұл жатар.
***
Ақылды қазы да кейде аңғал шешім айтады,
Ақылсыз бала да кейде ойнап атып тигізеді.
***
Ақылды ұл білім іздер,
Ақылсыз ұл шылым іздер.
***
Ақылды үйленгенше,
Ақымақтың баласы ержетеді.
***
Ақылсыз үлкеннен
Ақылды бала артық.
***
Ақылы жоқ шалдан
Бесіктегі бала артық.
Қайырымы жоқ ұлыңнан,
Астыңа мінген ат артық.
***
Ақын болатын бала,
Атқа әуес,
Әкім болатын бала,
Таққа әуес.
***
Алғаның жақсы болса – абыройыңның тұрағы,
Атың жақсы болса – дүниенің пырағы.
Балаң жақсы болса – екі көздің шам-шырағы!
***
Алпыстан кейін шал ерке,
Алтыға дейін бала ерке.
***
Алты жасар бала алыстан келсе,
Алпыс жасар кәрі алдынан шығар.
***
Алты жасар бала атқа мінсе,
Алпыстағы шал
Алдынан шығып атын ұстар.
***
Алты жасар бала атқа мінсе,
алпыстағы шал сәлем берер.
Алты жасар бала жолдан келсе,
алпыстағы шал алдынан шығар.
***
Алтыдағы бала атқа мінсе,
Алпыстағы ата алдынан шығады.
***
Алыста таудың даңқы бар,
Қасына келсең обадай.
Алыста ердің даңқы бар,
Қасына келсең баладай.
***
Алыстан алты жасар бала келсе,
Алпыстағы қарт шығып атын байлар.
***
Алыстан ердің дарпы бар,
Қасына келсең, баладай.
Алыстан таудың дарпы бар,
Қасына келсең, обадай.
***
Ана – дала, бала – гүл,
ананың анасы қара жер.
***
Ана көркі –
Алдындағы баласы.
Қала көркі –
Үйі, орман, ағашы.
***
Анаға тартып қыз туа бермес,
Атаға тартып ұл туа бермес.
***
Анаға ішінен шыққан соң,
Ұлан да бала, жылан да бала.
***
Аналы қыздың бақшасы басқа.
***
Ананың ойы ұяда,
Баланың ойы қияда.
***
Ананың сүті – бал,
Баланың тілі – бал.
***
Анасы пысық – жұқпаны жұқа жасар,
Баласы мешкей – қат-қаттап қосып асар.
***
Анасын ембеген бала оңбайды,
Енесін ембеген мал оңбайды.
***
Анасын сүйгеннің баласын сүй.
***
Анаға баланың алалығы жоқ.
***
Аналы баланың өзі артық,
Анасыз баланың көзі артық.
***
Анадан алтау туғанша,
Жалғыз туса нетеді,
Елге тұлға болғалы;
Қарағайға қарсы бұтақ біткенше,
Еменге айыр бұтақ бітсе, нетеді,
Құсқа тұғыр болғалы.
***
Ананың алақаны – балаға аялы қоныс.
***
Ананың көңілі балада,
Баланың көңілі далада.
***
Анасын сүйгеннің баласын сүй.
***
Анасының киген тонын баласы да киеді.
***
Араға түссең балаға,
Бала кетер далаға.
***
Арамзалық ата ұлына пайда емес.
***
Арғымақ аттың баласы аз оттап, көп жусайды,
хан – төренің баласы аз сөйлеп, көп тыңдайды.
***
Арғымақ атта сын болмас,
Қиған қамыс құлақсыз.
Азаматта сын болмас,
Арты болса тұяқсыз.
***
Арғымақтың баласы
Аз ғана оттап, көп жусар.
Азаматтың баласы
Аз ғана сөйлеп, көп тыңдар.
***
Арғымақтың баласы
Аз оттап, көп жусайды.
Хан-төренің баласы
Аз сөйлеп, көп тыңдайды.
***
Арғымақтың баласы,
Арыса сыны қайтар ма?
Асыл заттың баласы,
Дұшпанға сырын айтар ма?
***
Артында баласы қалса –
Көзі қалды де,
Артында сөзі қалса –
Өзі қалды де.
***
Артыңа жаман жұраттан гөрі,
Жақсы сөз қалдыр.
***
Артыңа ұрпақ қалдыру – Құдайдың ісі,
Сөз бен іс қалдыру – өзіңнің ісің.
***
Аруаққа құрмет – ұрпаққа міндет.
***
Арыстандай атаны ұл қайырды,
Ақмаралдай шешені қыз қайырды.
***
Асығу – баланың ісі,
Аттандыру – ананың ісі.
***
Асыл ердің баласы,
аз сөйлер де көп тыңдар.
***
Асылдың тұқымы аз.
***
Ат бақты болса,
Артынан құнан туады.
Аға бақты болса,
Артынан ұлан туады.
***
Ат болар тай саяққа үйір,
Адам болар бала қонаққа үйір.
***
Ат болатын құлынның басы кез болады,
Адам болатын баланың аңдығаны сөз болады,
Қошқар болатын тоқтының тұмсығы дөң болады.
***
Ат болатын құлынның,
Бауыры жазық келер.
Адам болар баланың,
Маңдайы жазық келер.
***
Ат болатын тай саяққа үйір,
Адам болатын бала қонаққа үйір.
***
Ат болатын құлынның бауыры жазық келер,
Адам болар баланың маңдайы жазық келер.
***
Ат болатын құлынның мүшесінен,
Адам болар баланың кісесінен.
***
Ат жемейтін ащы шөптің біткенінен бітпегені игі,
Адам ішпес ащы судың аққанынан ақпағаны игі,
Атасының атын шығармаған жігерсіз ұлдың
Туғанынан тумағаны игі,
Жалған сөздің болғанынан болмағаны игі.
***
Ат – құлыннан, батыр – баладан.
***
Ат ұстарың өзіңдей болсын.
***
Ата-анадан өсіп ұрпақ таралған,
Жақсы-жаман болса бала солардан.
***
Ата-ананың балаға парызы – әдеп-иба.
***
Ата-ананың қадірін балалы болғанда білерсің,
Ағайынның қадірін жалалы болғанда білерсің.
***
Ата-ананың қадірін – балалы болғанда білерсің,
ағайынның қадірін – қаралы болғанда білерсің,
жанашырдың қадірін – жалалы болғанда білерсің.
***
Ата-анаң бар болсын,
бала кезде жар болсын.
***
Ата – асқар тау,
Ана – бауырындағы бұлақ,
Бала – жағасындағы құрақ.
***
Ата – баланың қорғаны.
***
Ата балаға сыншы.
***
Ата баласы азарында,
Беті қотыр болар.
***
Ата баласының ат маңдайындай белгісі болсын.
***
Ата баласының
Ат меңіндей белгісі болады.
***
Ата баласының ат төбеліндей белгісі бар.
***
Ата – бәйтерек,
Бала – жапырақ.
***
Ата деген баланы «жаным» десе жарасар,
Алты ұл тапқан қатынды «ханым» десе жарасар.
***
Ата жолы – бала жолы.
***
Ата кәсібі – бала нәсібі.
***
Ата өлсе, бала аман.
***
Ата өнері – балаға мұра.
***
Ата тұрып сөйлеген баладан без,
Ана тұрып сөйлеген қыздан без.
***
Ата тілін алмаған ұлдан без,
Ана тілін алмаған қыздан без.
***
Атаға баланың алалығы жоқ.
***
Атадан бала туар,
Ата жолын қуар.
***
Атадан бала батпан артық тудым десе,
Ширек кем туады.
***
Атадан бала тумас па,
Ата жолын қумас па.
***
Атадан бала ширек төмен туады.
***
Атадан жақсы туған ұл
Атаның есіктегі басын төрге апарар.
Атадан жаман туған ұл
Атаның төрдегі басын есікке апарар.
***
Атадан жақсы ұл туса,
Елінің қамын жейді.
Атадан жаман ұл туса,
Елінің малын жейді.
***
Атадан жақсы ұл туса,
Есіктегі басын төрге сүйрер.
Атадан жаман ұл туса,
Төрдегі басын жерге сүйрер.
***
Атадан жақсы ұл туса, қар үстінде от жанар,
Атадан жаман ұл туса, ат үстінен ит қабар.
***
Атадан жақсы ұл туса,
Мұз үстінен от жанар.
Атадан жаман ұл туса,
Түйе үстінен ит қабар.
***
Атадан пұл қалғанша, ұл қалсын.
***
Атадан ұл туса еді,
Ата жолын қуса еді.
***
Ата-ананың қадірін
Балалы болғанда білерсің.
Анық достың қадірін
Жалалы болғанда білерсің.
***
Ата-анаң бар болсын,
Бала кезде жар болсын.
***
Ата – балаға сыншы.
***
Ата баласы азарында асық ойнайды.
***
Ата баласының ат меңіндей белгісі болады.
***
Ата баулыған бала епті,
Ана баулыған бала есті.
***
Ата – бәйтерек,
Бала – жапырақ.
***
Ата деген баланы
Жаным десе, жарасар.
Алты ұл тапқан ананы
Ханым десе, жарасар.
***
Ата өліп, бала қалса,
Мұратына жеткені.
Бала өліп, ата қалса,
Арманы іште кеткені.
***
Ата тұрып бала қалса, мұратына жеткені,
бала өліп ата қалса, арманы іште өлгені.
***
Ата тұрып, бала сөйлесе – шіркіндігі,
Аға тұрып, іні сөйлесе – еркіндігі.
***
Ата тұрып, ұл сөйлегеннен без,
Ана тұрып, қыз сөйлегеннен без.
***
Ата тілін алмаған ұлдан без,
Ана тілін алмаған қыздан без.
***
Ата тілін алмаған баладан без,
бала басу білмеген анадан без.
***
Атаға бала жеттім десе де,
Батпан ширек төмен болады.
***
Атаға тартып ұл тумас,
Анаға тартып қыз тумас.
***
Атадан алтау туғансын,
Шырағыңды бір-ақ балаң жандырар.
***
Атадан бала ширек кем туады.
***
Атаға бала жеттім десе де,
батпан ширек төмен болады.
***
Атадан жақсы ұл туған-ды,
Ата жолын қуған-ды.
***
Атадан ұл туса игі,
Ата жолын қуса игі.
***
Атадан жақсы ұл туса,
Қар үстінде от жанар.
***
Атадан жақсы ұл туса,
Есіктегі басын төрге апарар.
Атадан жаман ұл туса,
Төрдегі басын есікке апарар.
***
Атадан ұл туса игі,
Ата жолын қуса игі,
Беліне садақ буса игі.
Бетіне келер ұятын
Өзі біліп жуса игі.
Өзі біліп жумаса,
Бәрінен де жоғы игі.
***
Атадан ұл туса игі,
Ата жолын қуса игі.
Атадан ұл тумаса,
Ата жолын қумаса,
Тумағаны көп игі.
***
Атаққұмарлықтан аулақ бол,
Халықтың перзентінен талабы сол.
***
Аталы бала атқа мінер,
Шешелі бала шекпен киер.
***
Аталы баланың аузы ойнайды,
атасыз баланың көзі ойнайды.
***
Аталы баланың өзі тойған,
Жетім баланың көзі ғана тойған.
***
Аталы ұл – қожалы ұл.
***
Атан өлсе, тайлақ бар,
Жүгі жерде қалмасқа.
Атаң өлсе, бала бар,
Орны қараң қалмасқа.
***
Атаның ақ батасы балалардың ойларын біркітеді,
Шешенің қарғысы балалардың зейінін жоқ етеді.
***
Атаның аты мен орны балаға қалады.
***
Атаның баласы болма,
Адамның баласы бол.
***
Атаның баласының ат төбеліндей ой белгісі болсын.
***
Атаның жаман ұлы малға ортақ,
Әрі үйлі жанға ортақ.
***
Атаның көңілі балада,
Баланың көңілі далада.
***
Атаның орнын ұл басар.
***
Атаның өспес ұлы
Өнбес дауды даулайды.
***
Атаның тоны балаға жараса,
Ол атасын іздемейді.
***
Атаңа не келтірсең, алдыңа сол келер,
атаңа не қылсаң, балаң да соны қылар.
***
Атасы ащы алма жесе, ұлының тісін қамар,
Атасы мен анасы ащы алма жесе,
Ұлы мен қызының тісін қамар.
***
Атасы бек болғанның баласы тек болмайды.
***
Атасы бұлан атпаған,
Баласы құлан атпас.
***
Атасы бұлан атпағанның,
баласы құлан атпайды.
***
Атасы доңыз атпағанның
Баласы қоңыз атпайды.
***
Атасы жер жырта білмеген,
Баласы тұқым себе білмес.
***
Атасы жоқтың баласы жоқ.
***
Атасы затсыз болса, баласы ауға шықса,
Қазы алатын құсын қарғаға салады дейді.
***
Атасы мылтық атқанның баласы оқ жонар.
***
Атасы татудың – баласы тату.
***
Атасыз ұлдың аузы үлкен.
***
Атасын құрметтеп тұрған баланың
Тілеген тілегі қабыл болады.
***
Атасын сыйлағанның баласын сүй,
Иесін сыйлағанның итіне сүйек сал.
***
Атасын сыйласаң, баласын сүй,
Иесін сыйласаң, итіне сүйек сал.
***
Аттан тай озады,
Атадан бала озады.
***
Аты бардың қанаты бар,
Ұлы бардың дәулеті бар.
***
Атың жақсы болса, жолдың пырағы,
Балаң жақсы болса, көңіліңнің шырағы.
Атың жаман болса, арманың кетеді,
Балаң жаман болса, дарманың кетеді.
Қатының жаман болса, үйіңнен мейманың кетеді,
Үйге мейман келгенде бұға-бұға кетерсің.
***
Атың жаман болса, қарың кетеді.
Балаң жаман болса, арың кетеді.
***
Атың жаман болса, арманың кетер.
Балаң жаман болса, дәрменің кетер.
Алғаның жаман болса, келгенің кетер.
***
Атың жаман болса,
Арманың кетер.
Балаң жаман болса,
Пәрменің кетер.
Қатының жаман болса,
Жылай-жылай өмірің өтер.
***
Атың жаман болса,
Арманың кетер.
Балаң жаман болса,
Пәрменің кетер.
Жылай-жылай өмірің өтер.
***
Аты жаманның арманы кетер,
Баласы жаманның дәрмені кетер.
***
Аты-тоны сай кісі
Жиын тойға барысар,
Ұлы-қызы бар кісі
Құдалыққа барысар.
***
Атың жақсы болса – жалғанның пырағы,
Балаң жақсы болса – дүниенің шырағы,
Алғаның жақсы болса – мейманыңның тұрағы.
***
Атың жаман болса, бойыңнан дәрменің кетер,
Перзентің жаман болса, кеуіліңде арманың кетер,
Әйелің жаман болса, үйіңнен мейманың кетер.
***
Аузы қисық болса да, бай баласы сөйлесін.
***
Аузы қисық болса да, байдың ұлы сөйлесін.
***
Ауруға бала да мазасыз.
***
Ауылыңдағыны атадан сұра,
Үйдегіні баладан сұра.
***
Ауыр бала дегенше, ауру бала десеңші,
Момын бала дегенше, боғым бала десеңші.
***
Аш бала тоқ баладай ойнамайды,
Тоқ бала аш баланы ойламайды.
***
Аш бала тоқ баламен ойнамайды,
Тоқ бала «аш болам» деп ойламайды.
***
Аш бала тоқ баламен ойнамайды,
тоқ бала еш нәрсені ойламайды.
***
Ашаршылықта бай баласы бұрын өледі.
***
Ашаршылықта туған баланың екі көзі аста болады,
Жауда туған баланың екі көзі таста болады.
***
Ашқарақ баланың көзі тамақта,
Ақылды баланың көзі сабақта.
***
Аю баласын жұмсағым дер,
Қарға баласын аппағым дер.
***
Аяқтың жаза басқаны үшін бастан сұрайды,
Баланың қатесі үшін әкеден сұрайды,
Жай халықтың қатесі үшін ханнан сұрайды.

maqal-matel.kz