А

Айбынды салтын ел бұзбас,
Адамдық антын ер бұзбас.
***
Ағайынды алтау болса, адам тимейді.
***
Ағаш көркі – жапырақ,
Адам көркі – шүберек.
***
Ағаш көркі – жеміс,
Адам көркі – жақсы іс.
***
Ағаш қисығын тез түзетер,
Адам қисығын көр түзетер.
***
Ағаш мықтысы дауылда сыналады,
Адам мықтысы ауырда сыналады.
***
Ағаш он жылда, адам жүз жылда жетіледі.
***
Ағаш тамырымен, адам досымен мықты.
***
Ағаш тамырымен мықты,
Адам дос-жарымен мықты.
***
Ағашты жемісінен таниды,
Адамды ісінен таниды.
***
Ағаштың жақсысы – шынар,
Адамның өңсізі – шыбар.
***
Ағаштың жемісіне қара,
Адамның жеңісіне қара.
***
Ағаштың тірегі – тамырын терең тартқаны.
Адамның тірегі – достарын тең тапқаны.
***
Ағын су арам болмас,
ит жалдап, жаласа да.
Жақсы адам жаман болмас,
жасы жетіп қарыса да.
***
Ағын су жолын табады,
Ақ адам оңын табады.
***
Адал адам аңқау келеді,
Сорлы жігіт жалқау келеді.
***
Адал адамның аты арып, тоны тозбас.
***
Адал еңбекті кім етеді,
Мұратқа сол адам жетеді.
***
Адал кісі арымас,
Арам кісі жарымас.
***
Адал мінез адамдар,
Арттағыларға жол салып,
Із тастап өтеді.
Арам мінез адамдар
Арттағыларға тікен төгіп,
Біз тастап өтеді.
***
Адалдық жүрген жерде, адамдық жүреді.
***
Адалдық – құрмет тиегі,
Сол ғой тек адамға керегі.
***
Адам – адам үшін.
***
Адам адамға – аманат,
Дидар көрісу – ғанибет.
***
Адам – адамға қонақ,
Жан – денеге қонақ.
***
Адам адамға мейман,
Жан кеудеге мейман.
***
Адам адамнан құтылады,
Пейілінен құтылмайды.
***
Адам адаммен, жер суымен.
***
Адам айдаса, барман,
Алла айдаса, қалман.
***
Адам айдаса, барман,
Дәм айдаса, қалман.
***
Адам айдаса, бармаймын,
Құдай айдаса, қалмаймын.
***
Адам ақылымен алып.
***
Адам ақылымен бай,
Жер дақылымен бай.
***
Адам ақылымен көрікті,
Ер халқымен даңқты.
***
Адам аласы ішінде,
Мал аласы сыртында.
***
Адам аласы ішінде,
Хайуан аласы сыртында.
***
Адам аласынан сөз аласы жаман.
***
Адам аласынан сөз аласы жаман,
От шаласынан сөз шаласы жаман.
***
Адам алға баса алмас,
Балалықты тастамай.
Шалға бермес бала бар,
Мінгенімен ашамай.
***
Адам ақымағы – молда,
Жылқы ақымағы – жорға.
***
Адам арамдықтан жамандық көрмей қалмас.
***
Адам артындағысын көріп қартаяды.
***
Адам арын ойлайды,
Надан дүниеге тоймайды.
***
Адам аяғының тұзағы – бала-шаға.
***
Адам әдет етеді,
Әдет түпке жетеді.
***
Адам бақытқа тоймайды.
***
Адам бақытты өз елі мен жерінен табады.
***
Адам баласы айыпсыз болмас.
***
Адам баласы артындағысын көріп қартаяды.
***
Адам баласы әдемі киімімен жақсы болмайды,
Әдепті, біліммен жақсы болады.
***
Адам баласы зарыға бермейді,
Ит баласы зорыға бермейді.
***
Адам баласы қайғысыз болмас,
Қайғысыз болса, адам да болмас.
***
Адам баласы сөйлессе,
Мал кісінессе.
***
Адам баласы тастан қатты емес.
***
Адам баласы – тоғым,
Жылқы баласы – соғым.
***
Адам баласы тілдескенше,
Жылқы баласы кіснескенше.
***
Адам баласы үрілген мес сияқты,
Аузын ашса, босап қоя береді.
***
Адам бар дүр, адамдардың гүлі дүр,
Адам бар дүр, хайуан одан жақсы дүр.
***
Адам баста ары таза жаралған.
***
Адам бастан қартаяды,
Қартайған соң мал таяды.
***
Адам бастан тозады,
Ат тұяқтан тозады.
***
Адам басы – Алланың добы.
***
Адам бермейді емес, сұрауы жетпейді.
***
Адам билән адамның арасы –
Аспан билән жер арасы.
***
Адам биік болса да, заң астында,
Тау биік болса да, тас астында.
***
Адам бойындағы ең тамаша нәрсе – білім мен ақыл.
***
Адам болар азамат ұланынан белгілі,
Бәйге алатын жүйрік құнанынан белгілі.
***
Адам болар бала қонаққа үйір,
Ат болар тай саяққа үйір.
***
Адам болар баланы толықпаған жас деме,
Жамандығын көргенше, жолдасыңды қас деме.
***
Адам болар баланың
Адамменен ісі бар,
Адам болмас баланың
Адамменен не ісі бар?
***
Адам болар баланың
Кісіменен ісі бар,
Адам болмас баланың
Кісіменен несі бар.
***
Адам болар жігіттің етек-жеңі кең келер.
***
Адам болар жігіттің етек-жеңі кең болар,
Қошқар болар қозының мұрын жағы дөң келер.
***
Адам болар жігіттің,
Жары өзіне лайық.
Керуен бастар жігіттің,
Нары өзіне лайық.
***
Адам болар кісінің
Адамменен ісі бар.
Адам болмас кісінің
Кісіменен не ісі бар!
***
Адам болар ұлыңның
Арқа-басы кең келер.
Ана болар қызыңның
Ақыл-есі тең келер.
***
Адам болатын бала алысқа қарайды.
***
Адам болатын бала бекімінен,
Ат болатын құлын кекілінен.
***
Адам болатын бала,
Қонақтың шылбырына оралады.
***
Адам болатын баланың сөзіне қара,
Ат болатын құлынның көзіне қара.
***
Адам болатын жігіт –
Әуелі өз намысын билейді.
Сонан соң ауылын билейді,
Сонан соң аймағын билейді.
***
Адам болған соң,
Онда кінә да болады.
***
Адам болсаң, адамға табынба,
Итке құйрық болып тағылма.
***
Адам болсаң, ақылыңа сүйен,
Ақымақ болсаң, сақалыңа сүйен.
***
Адам болып жүргенің адамдықта,
Тонды тастап қашарсың жамандықта.
***
Адам болып туған соң,
Адам болып өлмек жөн.
***
Адам болып туған соң, адамша өлу керек.
***
Адам біліммен көтеріледі.
***
Адам бір-бірне қонақ.
***
Адам бір оқтық.
***
Адам бір оқтық, өлтіру оңай,
Бірақ мың адам бір адамды тірілте алмайды.
***
Адам бір сөйлескенде – жылан,
Екі сөйлескенде – құлан,
Үшінші сөйлескенде – адам.
***
Адам бір терінің ішінде,
арық та болады, семіз де болады.
***
Адам бір терінің ішінде толады да, солады.
***
Адам – гауһар, қолы – гүл.
***
Адам гүлден нәзік, тастан қатты.
***
Адам ғұмыры қамшы сабындай қысқа.
***
Адам деген ардақты ат.
***
Адам деген ардақты сөз.
***
Адам деген ат адамға лайық.
***
Адам дегені болмас,
Құдай дегені болар.
***
Адам демек – ақиқат демек.
***
Адам денесінде қолдан басқа арам жоқ.
***
Адам – дүниенің ажары,
Дүние – өмірдің базары.
***
Адам елінде
Қоға көлінде көгерер.
***
Адам емес, мәңгі өлмейтін – атағы,
Өмір-бақи жасайды ғой ол тағы.
***
Адам жайын ауылдас білмейді, істес біледі.
***
Адам жақсысы – арынан,
Ат жақсысы – жалынан.
***
Адам жақсысы берекеде,
Ат жақсысы мерекеде.
***
Адам жақсысы елін іздейді,
Ат жақсысы жерін іздейді.
***
Адам жақсысы елінен кетпейді,
Ат жақсысы жерінен кетпейді.
***
Адам жақсысын лебізінен танисың,
Ат жақсысын семізінен танисың.
***
Адам жасында тойшыл, қартайғанда ойшыл.
***
Адам жұтамай, мал жұтамайды.
***
Адам жүйрігі алдын болжайды,
Ат жүйрігі артын болжайды.
***
Адам жүрген жерде әруақ жүреді.
***
Адам жүрген жермен адам жүреді,
Біреу білмегенді біреу біледі.
***
Адам жылқы мінезді.
***
Адам жылқы мінезді:
Бір күнде түлейді,
Бір күнде жүдейді.
***
Адам зейіні алмастан өткір.
***
Адам зоры – тоғым,
Жылқы зоры – соғым.
***
Адам кейде астың тек тазасын ішеді,
Кейде жұғынын ғана жалайды.
***
Адам кейде көл, кейде шөл.
***
Адам кейінгіні көріп қартаяды.
***
Адам кейінгіні көріп, қартаяды,
Алдыңғыны көріп, марқаяды.
***
Адам көңілден азады, тілден жазады.
***
Адам көркі –шүберек,
Ағаш көркі – жапырақ.
***
Адам көркі ішінде.
***
Адам көші керуендей тізілген,
Көп кідірмес кезі бар ма үзілген?
***
Адам күні адаммен.
***
Адам күш жұмсап бай бола алмайды,
Арыз айтып бек бола алмайды.
***
Адам қадірі достықта,
Ат қадірі жорықта.
***
Адам қадірі достықта білінер,
Ат қадірі жорықта білінер.
***
Адам қайғысы – заман қайғысы.
***
Адам қатесіз болмас,
Көл бақасыз болмас.
***
Адам – қарынның құлы.
***
Адам құлақтан азады,
Ат тұяқтан азады.
***
Адам құлақтан азады, көңілден семіреді.
***
Адам құлақтан азады,
Қаңқудан тозады.
***
Адам қызығы – қарығанша,
Ат қызығы – арығанша.
***
Адам қызығып өлетін мола жоқ.
***
Адам лебізден,
Мал бауыздаудан.
***
Адам мәңгі атағымен селбесер,
Аты қалса, бұ жалғанда өлмес ер.
***
Адам мәңгі жасамас,
Көрге кірген кері қайтпас.
***
Адам мен адам арасы –
Аспан мен жер арасы.
***
Адам мен адам арасы, аспан мен жердей.
***
Адам мен адамның арасы –
Жер мен көктей.
***
Адам мен адам
Тоқшылықта бір кездеседі,
Жоқшылықта бір кездеседі.
***
Адам мен малдың айырмасы ақылда.
***
Адам о дүниеге ат мініп барады.
***
Адам ойға тоймас,
Бөрі қойға тоймас.
***
Адам ойға тоймас,
Қасқыр қойға тоймас.
***
Адам ойлайды,
Алла шешеді.
***
Адам өз атын кісілікпен көтереді.
***
Адам өз қалпынан асқан күні –
Пәлекеттің басқан күні.
***
Адам өз қолын өзі кеспейді.
***
Адам өзінен кейінгілерді көріп қартаяды.
***
Адам өлген күні өлмейді,
Ұмыт болған күні өледі.
***
Адам өлсе, сөзі қалар
Ат өлсе, ізі қалар.
***
Адам өмірі – арпалыс.
***
Адам өмірі қылдан да жіңішке.
***
Адам өміріндегі аяулы жемісі – абыройлы аты.
***
Адам өтеді, игі аты қалады.
***
Адам сөзбен татиды,
Тамақ тұзбен татиды.
***
Адам сөзге, ат жемге тоқтар.
***
Адам сөзінен жазады,
Сиыр мүйізінен жазады.
***
Адам сөйлескенше,
Жылқы кісінескенше.
***
Адам сөйлесіп танысады,
Аю иіскесіп танысады.
***
Адам соңында алты сауысқан.
***
Адам тағдыры – тәрбиеден.
***
Адам тастай берік, гүлдей нәзік.
***
Адам тастан қатты,
Гүлден нәзік.
***
Адам туа білмейді, қуа біледі.
***
Адам туа жаман болмайды, жүре жаман болады.
***
Адам туа жаман емес, жүре жаман.
***
Адам тілден табады,
Сиыр мүйізінен табады.
***
Адам тілі тас жарады,
Тас жармаса, бас жарады.
***
Адам тілінен байланар,
Ат басынан байланар.
***
Адам тілінен байланар,
Мал басынан байланар.
***
Адам тілінен жазады.
***
Адам тілінен,
Ат аяғынан жазады.
***
Адам тілінен жазады,
Ұры ізінен жазады.
***
Адам тілінен ұсталады,
Ат тезегінен ұсталады.
***
Адам уағдада тұрса, сөз қадірін білгені,
Уағдада тұрмаса, ол адамның өлгені.
***
Адам ұйымшыл, мал үйіршіл.
***
Адам шыққан жері Мысыр шаһарындай.
***
Адам хатасыз болмас.
***
Адам ісінің астарында өлім жатады.
***
Адам іші алтын,
Сырты мыс.
***
Адам іші дария.
***
Адам ішіп-жеу үшін ғана өмір сүрмейді.
***
Адам ішіп тоймайды,
К.т ойнассыз болмайды.
***
Адамға адам жат емес.
***
Адамға ақыл көптік қылмайды.
***
Адамға ақыл көптік қылмайды,
Азаматқа өнер көптік қылмайды.
***
Адамға арақ ас болмас,
Ішкен адамда бас болмас.
***
Адамға әйел деген өмір жолдас,
Әйелсіз жалғыз жүріп өмір болмас.
Әйелдің дос өмірін бағаламай,
Жолдасын жат санаған адам оңбас.
***
Адамға бір жұмыс – бақ,
Бір жұмыс – дақ.
***
Адамға екі нәрсе тірек тегі:
Бірі – тіл, бірі – ділің жүректегі.
***
Адамға тілене беру – ұят:
Тапқан наны көбейгенімен,
Абыройы азады.
***
Адамға тілінен, сиырға мүйізінен.
***
Адамға шабатын арыстаннан
Жүк таситын есек артық.
***
Адамға ыстық туған топырақ қана,
Отанның қадірін білген адам ғана.
***
Адамда болса достық махаббаты,
Олардың болмас бір-біріне жаттығы.
***
Адамды азық арытады,
Атты қазық арытады.
***
Адамды алдау –
Арыңның алдында қылмыс.
Ағаңды алдау –
Анаңның алдында қылмыс.
***
Адамды арман қосады,
Алшақты дәрмен қосады.
***
Адамды асырасаң,
Аузы-мұрның қан болар.
Айуан асырасаң,
Аузы-мұрның май болар.
***
Адамды білім сақтайды.
***
Адамды дәнекерлейтін – дастархан.
***
Адамды екі нәрсе қартайтпайды:
Бірі – жақсы мінез, бірі – жақсы сөз.
***
Адамды еңбек көркейтеді,
Ағашты – миуасы.
***
Адамды жынды десе,
Күнінде бір жапырақ еті жынды болады.
***
Адамды заман билейді
***
Адамды замана билейді.
***
Адамды қабағынан,
Аспазды тамағынан таниды.
***
Адамды қанағат аздырмайды,
Қайғы аздырады.
***
Адамды мүлік бұзады.
***
Адамды ой арытар,
Атты той арытар.
***
Адамды өмір үйретеді,
Үйренбесе, күйретеді.
***
Адамды сөз бұзады,
Қаңбақты жел бұзады.
***
Адамды сыбыс аздырар,
Атты мініс аздырар.
***
Адамды сыйлай білу – өзін сыйлай білу.
***
Адамды тарлық
Шынықтырады.
Адамгершілікті барлық
Ұмыттырады.
***
Адамды тұрар адам қып
Ақ жүрек, кең адалдық.
***
Адамды түсіне қарап таныма,
Істеген ісіне қарап таны.
***
Адамды – тілі,
Атты жүгі асырайды.
***
Адамдықтың белгісі – иіліп сәлем бергені,
шын достықтың белгісі – көп кешікпей келгені.
***
Адамзат бөз бермейді, сөз береді.
***
Адамзатты жұмыс жұбатады.
***
Адамзатты сөз бұзады,
Тау мен тасты жел бұзады.
***
Адамзаттың баласы кім болса да,
Жолда жатыр деп басып өтпе.
***
Адамзаттың тілін әбілет қана ұқпас.
***
Адамнан адам, айуаннан айуан туылады.
***
Адамнан адам тәлім алады.
***
Адамнан адамның артығы—ақыл мен білімде.
***
Адамнан адамның парқы бар,
Ол тек білімінен жарқырар.
***
Адамнан алған түйеден,
Алладан алған ешкі артық.
***
Адамнан сұрағанның екі көзі шығады,
Алладан сұрағанның екі бүйірі шығады.
***
Адамнан сұрама,
Алладан сұра.
***
Адамнан сұрама,
Құдайдан сұра.
***
Адамнан сұрасаң,
Екі көзің шығады.
Алладан сұрасаң,
Екі бүйірің шығады.
***
Адамнан тілеген ариды,
Құдайдан тілеген жариды.
***
Адамнан тілеген қариды,
құдайдан тілеген жариды,
есті кісі ер істі оймен таниды.
***
Адамнан тілеген арыды,
Құдайдан тілеген жарыды.
***
Адамнан үлкен ат жоқ,
Наннан үлкен – ас жоқ.
***
Адамның ақылы азса,
Істемес істі істейді.
***
Адамның ақылы – алмас.
***
Адамның ары – оның досы.
***
Адамның аяғы жерді шарласа,
Қиялы көкті шарлайды.
***
Адамның әділдігі – шыншылдығында.
***
Адамның байыған сайын жетпегені молаймақ,
Керегі таусылмас.
***
Адамның бала – жаны, мал – иманы.
***
Адамның балалық шағы – патшаның тағы.
***
Адамның баласы асатпай жемейді,
Көргенсіздің баласы көріп отырса да,
«мә» демейді.
***
Адамның басы – Алланың добы.
***
Адамның басы – Құдайдың тасы.
***
Адамның білгенін адам білер.
***
Адамның бір жақсысы көзінен,
Бір жаманы сөзінен білінеді.
***
Адамның досы да, дұшпаны да –
Қатын-бала мен мал.
***
Адамның жамандығы – надандығы,
Аттың жамандығы – шабандығы.
***
Адамның жаманы бар,
Күннің жаманы жоқ.
***
Адамның жаманы болмайды,
Тартып сыр тартсаң.
Аттың жаманы болмайды,
Асырап бабын тапсаң.
***
Адамның жаманы кетпес,
Күннің жаманы кетер.
***
Адамның жаманы – мылжың,
Жақсысы – жомарт.
***
Адамның жаманы – өз аузына ие болмағаны.
***
Адамның жаманын бақсаң,
аузы-мұрныңды қан етер,
Малдың жаманын бақсаң,
аузы-мұрныңды май етер.
***
Адамның жанын сақтайтын да,
Құртатын да – тіл.
***
Адамның жуасын
Аяққа басады.
Аттың жуасын
Ұры мініп қашады.
***
Адамның жүзіне бақпа, сөзіне бақ.
***
Адамның жүзіне қарама, сөзіне қара.
***
Адамның жүрген жері – абат.
***
Адамның жүрген жері – Гүлстан.
***
Адамның көзі алдында, міні артында.
***
Адамның көзі – таразы.
***
Адамның көңілі
Бір атым насыбайдан қалады.
***
Адамның көңілі де көк сияқты қаулайды, семеді.
***
Адамның көркі – ақыл,
Сөздің көркі – мақал.
***
Адамның күні адаммен.
***
Адамның қолы – гүл,
Маңдайдағы тері – нұр.
***
Адамның құлқы түзелмей,
Өмірдің құлпы түзелмейді.
***
Адамның мәні сөзінен,
Астың дәмі тұзынан.
***
Адамның міні – мінсіздігі.
***
Адамның оң беті ішінде.
***
Адамның оңбасы – жалқауы.
***
Адамның өзі жетпеген жерге
Сөзі жетеді.
***
Адамның өзі өледі, сөзі қалады.
***
Адамның өсуінен,
Арқанның есуінен.
***
Адамның соры – көрінбейтін көлеңке.
***
Адамның сөзі адам өлтірер.
***
Адамның сырты – алдамшы.
***
Адамның сұлулығы – шыншылдығында.
***
Адамның тізгіні – ақыл.
***
Адамның тіршілік шөлмегі шағылмайынша,
Тіршілік шарабы төгілмейді.
***
Адамның ұяты бетінде,
Адамгершілігі ниетінде.
***
Адамның іші алтын.
***
Адамсыған жігітті үйінде көр,
Атсынған айғырды үйірінде көр.
***
Адамына қарай сәлемі.
***
Адаспайым деген адам
Тал түсте адасады.
***
Адым жерде олжа бар,
Адам бар жерде пәле бар.
***
Адырында арқар көп,
Адамында дарқан көп.
***
Ажалдан аман қалатын адам жоқ.
***
Ажалдан бұрын адам өлмейді.
***
Аз кісінің теңдігі бар да, төресі жоқ,
Жалғыз аттың астауы бар да, дересі жоқ.
***
Азаматтық жасай алмаған адам –
Бұл өмірге келмеген адаммен бірдей.
***
Азғыруға адамның шайтаны жаман.
***
Азықсыз адам алысқа бармайды.
***
Ай, Күн ғаламға бірдей,
Патша адамға бірдей.
***
Айбынды салтын ел бұзбас,
адамдық антын ер бұзбас.
***
Айдапсалдың малы өспес,
Таз кісінің шашы өспес.
***
Айла білген кісілер
Көзіңді байлап алдайды.
***
Айласын білген кісіге
Арыстан да бастығар.
***
Айнаға қарап емес,
Адамға қарап түзел.
***
«Айт шу» деген атанға сеп,
«Ауп» деген адамға сеп.
***
Айтқан екен жайған адам атағын,
Сабыр еткен түзер істің шатағын.
***
Айтар сөзін білмесе
Адамдықтан не пайда.
Артқан жүгін тартпаса
Атандықтан не пайда.
***
Айтқызып істеген адамда қасиет жоқ.
***
Ақ жүрген адам азбас.
***
Ақ көңілді адамға біреудің сырқауы батар.
***
Ақ сұңқардың баласы
Алдына қоймай ас жемес.
Анық жақсы баласы
Адамнан туса жат демес.
***
Ақиқатын айт – адамға жақпаса да,
Аллаға жақсын.
***
Аққу көлін аңсайды,
Адам туған жерін аңсайды.
***
Ақсақ кісі сапарға шығып жарытпайды.
***
Ақсақ қой өршіл,
Жаман адам төршіл.
***
Ақша ақылды адамның да көзін тұндырады,
Ашкөздік ұшқан құсты да торға түсіреді.
***
Ақшалы адам болыс болды,
Бидайықты жер қоныс болды.
***
Ақшаның жайын жарлыдан сұра,
Адамның жайын арлыдан сұра.
***
Ақыл – алтын сандық,
Адамына қарай ашылар.
***
Ақыл-кеңес тыңдамаған адам
Әрдайым машақатқа түседі.
***
Ақыл көркі – тіл,
Тілдің көркі – сөз,
Адам көркі – жүз,
Жүздің көркі – көз.
***
Ақыл-ой мен білім – әр адамның сәулеті.
***
Ақыл-ойды сабақ өсіреді,
Адамды заман өсіреді.
***
Ақыл таппайтын амал жоқ,
атқыш бұзбайтын қамал жоқ.
***
Ақылдасқан адам қашан да жеңіске жетеді.
***
Ақылды адам аз жейді.
***
Ақылды адам айтқызбай біледі,
Ақ сұңқар қақтырмай іледі.
***
Ақылды адам,
Ақымақтан да бірдеңе үйренеді.
***
Ақылды адам аптықпай, шыдап сөйлейді,
Жаңғыртып екі айтпай, бір-ақ сөйлейді.
***
Ақылды адам ашықса,
Ақылымен тоғаяр.
Ақылсыз адам ашықса,
Аз ақылы жоғалар.
***
Ақылды адам батпан-ақ,
Ақылсыз адам сасқалақ.
***
Ақылды адам елдің бейбітшілігін тілер.
***
Ақылды адам ерінбейді,
Қуатты адам сүрінбейді.
***
Ақылды адам нәпсісін тыя біледі.
***
Ақылды адам өмір сүру үшін ішіп-жейді,
Ақымақ күнде ішіп-жеу үшін өмір сүреді.
***
Ақылды адам сөзді орнымен айтып,
Жөнді жауап күтеді.
***
Ақылды адамның тілін алсаң,
Хош иісті гүлін аласың.
***
Ақылды азаматтың: қолы – қару,
Басы – сандық, тілі – кілт.
***
Ақылды кісі аз сөйлер.
***
Ақылды кісіні аяла,
Ақымақ кісіні аяма.
***
Ақылды кісінің белгісі –
Аз сөйлеп, көп тыңдайды.
Арғымақтың белгісі –
Аз оттап, көп жусайды.
***
Ақылды кісінің ісі де ақылды,
Біліксіз кісінің «біліксіз» деген аты да былғаныш.
***
Ақылдының алды – ағып жатқан дәрия,
Ақылсыз адамның алды – қу тақыр,
шөл жазира.
***
Ақылсыз адам айқай келеді,
Жан-жағын жайпай келеді.
Ақылды адам жай-жай келеді,
Жан-жағын байқай келеді.
***
Ақылсыз адам айқайлай келеді,
Жан-жағын шайпай келеді.
Ақылды адам жай-жай келеді,
Жан-жағын байқай келеді.
***
Ақылсыз адам мәуесіз ағаш секілді.
***
Ақылсыз адам менмен келер,
Ақылды адам кеңнен келер.
***
Ақылсыз кісі – қос уыс қоқыс.
***
Ақылы азған адам өзін-өзі отқа тастайды.
***
Ақылы жоқ адамға
Адырайған көз бітер.
Дуасыз жоқ ауызға
Сылдыраған сөз бітер.
***
Ақылы терең адамның
Аясы кең келеді.
Тамыры терең шынардың
Саясы кең келеді.
***
Ақымақ адам епшіл келеді,
Ақылды адам көпшіл келеді.
***
Ақымақ әкімнің айналасында жарамсақтар отырады,
Ақылды әкімнің айналасында ақылды адамдар отырады.
***
Ақын өлең айтпайды, жантайған соң,
Адам келмес үйіңе мал тайған соң.
***
Алакөз арам адамдар,
Бір бірін ылғи жамандар.
***
Алаңғасар адамнан ақау шықпай қалмайды.
***
Алаңсыз адам асықпайды,
Асықпаған аман жүреді.
***
Алатауды алыстан көргін, басына барма,
Жақсы адамыңмен алыстан сыйлас, қасына барма.
***
«Алла» деген ар болмас,
«Алла» деген пенделер
Еш нәрсеге зар болмас.
***
Алла салған отты адам өшіре алмас.
***
Аллаға жағамын десең, азаның болсын,
Пендеге жағамын десең, қазаның болсын.
***
Алладан сұрағанның екі бүйірі шығар,
Адамнан сұрағанның екі көзі шығар.
***
Алланың берейін деген құлына
Онан-мұнан құралар.
Бермеймін деген құлының
Жалғыз атын ұры алар.
***
Алланың сайтанынан адам сайтаны жаман.
***
Алла сайтаны көрінбей жазғырады,
Адам сайтаны көрініп азғырады.
***
Алпыс адам аттан жығылса,
Әрқайсысы өз ауырған жерін сипайды.
***
Алпыс батпан көтерген кісі
Бес батпан қосқаннан қорықпайды.
***
Алпыс кісі аттан жығылса,
Әрқайсысы өз ауырған жерін сипайды.
***
Алпысқа келген адамның
Алты түрлі реңі.
Айнымайды жылқының,
Торы менен күреңі.
***
Алпысқа келген адамның,
Алты түрлі реңі.
Айырылмайды жылқының,
Торысы мен күреңі.
***
Алпысқа келгенше адамның алты түрлі реңі,
Айнымайды жылқының торы менен күреңі.
***
Алты айлық жолға арымас
Атан деген көлік бар.
Асып-тасса ағайынын танымас
Адам деген «ұлық» бар.
***
Алтын-күміс жиған – бай емес, сөз білген адам – бай.
***
Алтын отта сыналар,
Адам жоқта сыналар.
***
Алтынның өлтірген адамы аз емес.
***
Алтын тыққан адам арықтап өлер.
***
Алтынды тану оңай,
Адамды тану қиын.
***
Алпыс кісі аттан жығылса,
Әркім ауырған жерін ұстайды.
***
Алпысқа келгенше адамның алты түрлі реңі,
Айнымайды жылқының торы менен күреңі.
***
Алынар ақша кешіксе,
Алатын адамның берекесі кетеді.
***
Аман адам амалымен пәрменді,
Өткереді талай мақсат, арманды.
***
Анасыз адам батасыз,
Білімсіз адам санасыз.
***
Анасын сыйламаған адам
Басқаны сыйлап жарытпас.
***
Аңқау бөрі қой үркітеді,
Ақылсыз адам ел үркітеді.
***
Аңқау құс торға аунайды,
Аңқау адам күлге аунайды.
***
Аңның жайын мергеннен сұра,
Адамның жайын көргеннен сұра.
***
Ар-ұжданы жоқ кісіге өкпелеме.
***
Ара бізімен шағады.
Адам сөзімен шағады.
***
Арамдық
Адамның ажарын бұзады.
Ант ұрған
Халықтың базарын бұзады.
***
Арғымақ аттың белгісі –
Аз оттар да, көп жусар.
Жақсы адамның белгісі –
Аз сөйлер де, көп тыңдар.
***
Арғымақ аттың белгісі –
Аз ғана оттап, көп жусар.
Асыл ердің белгісі –
Аз сөйлеп, көп тыңдар.
***
Арғымақтың жақсысы
Аз ғана оттап, көп жусайды.
Адамзатың жақсысы
Аз ғана сөйлеп, көп тыңдайды.
***
Арғымақтың құйрығы,
Сатсаң жібек, кессең қыл.
Жақсы адамның белгісі,
Үйде мырза, түзде құл.
***
Арзан менен қымбаттың
Базар берер нарқы бар,
Жақсы менен жаманның
Адам берер парқы бар.
***
Арман адамға қанат.
***
Армансыз адам – алысқа бармас.
***
Арманы бар адамның
Бойында қайнар қуаты,
Алдында жанар мұраты.
***
Арпа берген кісіден есек қашпайды.
***
Арсыз адам қорқақ келеді,
барлауға шорқақ келеді.
***
Арсыз адам – тұзсыз тағам.
***
Арсыз – адамның қоры.
***
Артқан кісінің түйесі,
Сауған кісінің биесі,
Қашан келеді иесі.
***
Артық байлық адамды аздырады,
Артық күлкі жиреніш тудырады.
***
Арша өскен жерінде
Адамзат өскен елінде.
***
Арық атқа жал бітсе,
жанына торсық байлатпас,
жаман адамға мал бітсе,
қасына қоңсы қондырмас,
қондырса да оңдырмас.
***
«Арық» деген жаман тай
Жазға шықса ат болар,
Жамандығың сезілсе
Жақын кісің жат болар.
***
Арық қой тырысқақ,
Аш кісі ұрысқақ.
***
Арық малды асырасаң,
Аузы-мұрның май болар.
Жаман кісіні асырасаң,
Аузы-мұрның қан болар.
***
Арман – адамға қанат.
***
Армансыз адам – алысқа бармас.
***
Арыстанда қырық кісінің күші бар,
Бір кісінің жүрегі бар.
***
Арыстанның айбатынан асқан күшті емес,
Өз ашуын баса білген адам күшті.
***
Ас – адамның арқауы.
***
Ас – адам баласының дәнекері.
***
Асауды бас білдіретін жігіт бар,
Адамды аздырмайтын үміт бар.
***
Асы бар қазан сүйкімді,
Досы бар адам сүйкімді.
***
Асығып басқан адам шайтан ойнағын басады,
Аңдып басқан адам Қызырдың ізін басады.
***
Асыл адамға өлім жоқ.
***
Асыл міндет – адалдық,
Асыл қасиет – адамдық.
***
Асыл туған адамның
Алтын жетпес нарқы бар.
Жақсы менен жаманның
Аспан мен жердей парқы бар.
***
Асырауын тапса, адам болар.
Оқуын тапса, білім қонар.
***
Ат адаммен – ат,
Адамсыз – аң.
***
Ат – адамның қанаты.
***
Ат – адамның қанаты,
Ас – адамның арқауы.
***
Ат – адамның қанаты,
ас – адамның қуаты.
***
Ат аяғынан семірер,
Адам құлағынан семірер.
***
Ат болар тай саяққа үйір,
Адам болар бала қонаққа үйір.
***
Ат болатын тай саяққа үйір,
Адам болатын бала қонаққа үйір.
***
Ат болатын құлынның басы кез болады,
Адам болатын баланың аңдығаны сөз болады,
Қошқар болатын тоқтының тұмсығы дөң болады.
***
Ат болатын құлынның бауыры жазық келер,
Адам болар баланың маңдайы жазық келер.
***
Ат болатын құлынның мүшесінен,
Адам болар баланың кісесінен.
***
Ат болатын тұлпардың
Мүшесінен белгілі.
Кісі болар кісінің
Кісесінен белгілі.
***
Ат жақсысы ұзақ жолда сыналады,
Адам жақсысы ұзақ істе сыналады.
***
Ат жақсысын мақта,
Адам жақсысын жақта.
***
Ат жемейтін ащы шөптің біткенінен бітпегені игі,
Адам ішпес ащы судың аққанынан ақпағаны игі,
Атасының атын шығармаған жігерсіз ұлдың
Туғанынан тумағаны игі,
Жалған сөздің болғанынан болмағаны игі.
***
Ат жүйрігі алдын байқайды,
Адам жүйрігі артын байқайды.
***
Ат жүйрігін түлкі сүймес,
Ауру адам күлкі сүймес.
***
Ат иесі айқайлайды,
Өгіз иесі өңмеңдейді.
***
Ат қалдыру туралы ғой әңгіме,
Адам емес, аты өлмейді мәңгіге.
***
Ат қартайса,
Есекпен достасады.
Адам қартайса,
Төсекпен достасады.
***
Ат қызығы арығанша,
Адам қызығы қарығанша.
***
Ат тұсаусыз болмас,
Адам дұспансыз болмас.
***
Ат тұяғы – алтын,
Алысқа алып баратын.
Адам тілі алтын,
Алысты сұрап табатын.
***
Атамекен туған жер –
Кір-қоңыңды жуған жер,
Кіндігіңді кескен жер,
Кісі болып өскен жер.
***
Атаның баласы болма,
Адамның баласы бол.
***
Атаңа нәлеттен кісі өлмейді.
***
Атты асу қинайды,
Адамды ашу қинайды.
***
Атты жол,
Адамды жолдастық сынайды.
***
Атты кісі – дүбірі қатты кісі.
***
Аттың атын шығаратын төрт тұяғы,
Адамның атын шығаратын тіл мен жағы.
***
Аттың жақсысы көрмеде,
Кісінің жақсысы түрмеде.
***
Аттың көркі – жал,
Адамның көркі – мал.
***
Ауру адам айт күні өледі.
***
Ауру адам әдетте ынжық болады.
***
Ауру адам – қаяушыл.
***
Ауру адам не болса соны айтады.
***
Ауру адам өле-өлгенше жаннан үміт күтеді.
***
Ауру адамның айтқан өсиеті
Жақсылық жайында болады.
***
Ауру (жан) иесіне тәтті.
***
Ауру кісі күлкі сүймес.
***
Ауру кісі күлкі сүймес,
Ауыр жүкті жылқы сүймес.
***
Ауру кісі күлкі сүймейді,
Ит жүйрігін түлкі сүймейді.
***
Ауру кісі тырысқақ,
Аш кісі ұрысқақ.
***
Ауру шықпаған жаннан дәмелі,
Жалқау бітпеген малдан дәмелі.
***
Ауылыңда айна бұлағың болса,
Кісі құдығынан су ішпе.
***
Ауыр жол – атанды сынайды,
Ауыр іс – адамды сынайды.
***
Аш адам – әлек,
Онымен тоқтың ісі жоқ.
***
Аш адам жүріп өледі.
***
Аш адам не жемейді,
Тоқ адам не демейді.
***
Аш адам тұрып өлмейді, жүріп өледі.
***
Аш адам ұрысқақ,
Ақсақ қой тырысқақ.
***
Аш адам ұрысқақ,
Арық қой тырысқақ.
***
Аш адам ұрысқақ, ауру адам тырысқақ.
***
Аш адамның қойнында нан тұрмас.
***
Аш адамның тоқпен ісі жоқ,
Тоқ адамның ашпен ісі жоқ.
***
Аш елден ит қашады,
Азған адамнан бит қашады.
***
Аш кісі май таңдамас.
***
Аш кісі май таңдамас,
Кәрі қыз бай таңдамас.
***
Аш кісі ұрысқақ,
Ауру кісі тырысқақ.
***
Аш кісі ұрысқақ келер,
Арық қой тырысқақ келер.
***
Аш кісінің ашуы жаман.
***
Аштан өлген кісінің моласы жоқ.
***
Аштарханда атты кісі таң болды.
***
Ашу адамның сүйегін қақтайды,
Жүрегін таптайды.
***
Ашыққан адам елге қонады,
Ашыққан бүркіт торға қонады.
***
Аяғы сынған кісіге не серуен керек.
***
Аяр адам күншіл, күншіл адам міншіл.
***
Аяулы ғой кісіде тек кісілік,
Инабаты, қасиеті кішілік.

maqal-matel.kz