А

Абысын ағарып алдыма шықпасын,
Қарайып артымда қалмасын.
***
Абысын ағарып алдымда жүрмесін,
Қарайып артымда қалмасын.
***
Абысын ағарып алдымнан шықпасын,
Қарайып артымда қалсын.
***
Абысын-ажын не керек.
Аңдысып күні өткен соң.
Алмауыт ұстап не керек,
Артынан жабы жеткен соң.
***
Абысын-ажын не керек,
Аңдысып күні өткен соң.
Арғымақ мініп не керек,
Артынан жабы жеткен соң.
***
Абысын тату болса, ас көп,
Ағайын тату болса, ат көп.
***
Абысын тату болса, ас көп болар,
Ағайын тату болса, ат көп болар.
***
Абысынсыз ас болмайды,
Ағайынсыз ат болмайды.
***
Аға адасса, іні із кеседі.
***
Аға алғанша, жеңге жегенше.
***
Аға алдында пейіліңді көрсет,
Іні алдында мейіріңді көрсет.
***
Аға әдепті болса, іні әдепті,
Апа әдепті болса, сіңлі әдепті.
***
Аға болсаң ақыл айт,
Ақыл айтсаң, мақұл айт.
***
Аға болар жігіттің
Етек-жеңі кең келер.
Арғымақ болар құлынның
Жал, құйрығы дөңгелер.
***
Аға – бор,
Іні – тас.
***
Аға бордан, іні зордан.
***
Аға бірігіп, ата болмас,
Жеңге бірігіп, ана болмас.
***
Аға –
Еңбекпен көркем.
Бала –
Біліммен көркем.
***
Аға өлсе, жеңге мұра.
***
Аға өлсе, іні мұра,
Ат өлсе, сауыр мұра.
***
Аға өлсе, жеңгем мұра,
Атан өлсе, сауыр мұра.
***
Аға ініге ұстаз,
Апа сіңліге ұстаз.
***
Аға інім демесе, інісі досым демейді.
***
Аға-ініні жамандап, қане, туған тапқаның,
Арғымақты жамандап, қане, тұлпар тапқаның.
***
Аға-інің болса, дұшпаным жоқ деме,
Абысының болса, күндесім жоқ деме.
***
Аға ішкен бұлақтан,
Іні де су ішеді.
***
Ағаға қарай іні өседі.
***
Ағадағы мал – аспандағы мал,
Інідегі мал – ін түбіндегі мал,
Баладағы мал – даладағы мал.
***
Ағадағы мал – даладағы мал,
Інідегі мал – індегі мал.
Даладағы малға талғанда жетерсің,
Індегі малға өлгенде жетерсің.
***
Ағадан – ақыл,
Атадан – нақыл.
***
Ағадан – ақыл,
Ініден – ізет.
***
Ағадан қалғанды іні киіп өседі,
Ападан қалғанды сіңлі киіп өседі,
Көргендерін бойына түйіп өседі.
***
Ағайын – ағайынның айнасы.
***
Ағайын ала болса, ат азады.
***
Ағайын ала болса,
Ауыздағысынан айрылар.
***
Ағайын – алтау,
Ана – біреу.
***
Ағайын алыста болса, кісінесер,
Жақында болса, тістесер.
***
Ағайын аразынан ақсайды,
Ат тұрасынан ақсайды.
***
Ағайын асынан, ат тұрасынан ақсайды.
***
Ағайын – ащы,
Мал – тұщы.
***
Ағайын бар болса, көре алмайды,
Жоқ болса, асырай алмайды.
***
Ағайын бар болсаң, көре алмайды,
Жоқ болсаң, бөліп бере алмайды.
***
Ағайын барында,
Аузыңды жалайды,
Жоғыңда желкеңнен қарайды.
***
Ағайын бір қарда, бір тарда.
***
Ағайын бір өліде,
Бір тіріде.
***
Ағайын бірде араз, бірде тату.
***
Ағайын бірі өлімде, бірі тіріде керек.
***
«Ағайын!» десе, аң қарадық,
«Қайын» десе, тез қарадық.
***
Ағайын жазаға қиса да, өлімге қимайды.
***
Ағайын жақсы деме, түйіп кетеді,
Ағаштан құман қойма, күйіп кетеді.
***
Ағайын жақында болса, тістескен,
Алыста болса, кісінескен.
***
Ағайын жамандауға да болады,
Жақсылауға да болады.
***
Ағайын көңіл қалдырса,
Алыстан жақын іздейсің.
***
Ағайын қадірін білмесең,
Жалғыздық берсін сазаңды.
***
Ағайын қорлығынан жат қорлығы,
Жат қорлығынан сарт қорлығы.
***
Ағайын малы ауысса,
Ауылына айдап қой.
Айдауға қолың тимесе,
Ауылыңа байлап қой.
***
Ағайын мен жекжат арасын,
Майына мінген аты айырады,
Немесе оқымаған бата айырады.
***
Ағайын тату болса, ат көп,
Абысын тату болса, ас көп.
***
Ағайын, туған кімде жоқ,
Сыйласпаса, жат жуық.
***
Ағайын-туған кімде жоқ,
Сыйлассаң, жат та жуық (жақын).
***
Ағайын, туыстың қызығы – алыс-беріс.
Құдалықтың қызығы – барыс-келіс.
***
Ағайынға ат берме,
Ат берсең «ақырын жүр» деме.
***
Ағайынға қадірім жоқ – бетімді көреді,
Қатынға қадірім жоқ – етімді көреді.
***
Ағайынға қадірің болмас,
Күнде бетіңді көреді.
Әйелге қадірің болмас,
Етіңді көреді.
***
Ағайынға қарап бала өсер,
Қарағайға қарап тал өсер.
***
Ағайынға қарап мал өсер,
Қарағайға қарап тал өсер.
***
Ағайынға менменсу –
Ағат емей немене?!
Ақылдылар айтқан сөз –
Сағат емей немене?!
***
Ағайынға сүйеніп мал өседі,
Қарағайға сүйеніп тал өседі.
***
Ағайында өкпе бар да, кек жоқ.
***
Ағайынды ажын ажыратар,
Ақ жүзіңді әжім ажыратар.
***
Ағайынды алқалап құрмет көрсет.
***
Ағайынды алтау болса, адам тимейді.
***
Ағайынды алтау болса, адам тимейді,
Тұра жүрсең, лебізің күймейді.
***
Ағайынды жатқа сатқан жаман,
Биені атқа сатқан жаман.
***
Ағайынды жатқа сатқан жаман,
Биесін атқа сатқан жаман.
***
Ағайынды жамандап,
Туғанды қайдан табасың.
Арғымақты жамандап,
Тұлпарды қайдан табасың.
***
Ағайынды жігіттің отарында малы бар,
Жалғыз-жарым жігіттің шығыр-шықпас жаны бар.
***
Ағайынды қарындас, жең үшінен жалғасыңдар.
***
Ағайынды үшеудің
Қолқа, бауыр, жаны бар.
Ағайынды екеудің
Өкпе, бауыр, жалы бар,
Жалғыздың шығар-шықпас жаны бар.
***
Ағайыннан жат жақсы,
Таныс болса.
Арғымақтан ат жақсы,
Шабыс болса.
***
Ағайыннан жат жақсы,
Таныс болса.
Арғымақтан жабы жақсы,
Шабыс болса.
***
Ағайынның азары болса да, безері болмайды.
***
Ағайынның азары көп болса да,
Безері болмас.
***
Ағайынның азғанын өзі білмес, жат білер.
Артқы айылдың батқанын иесі білмес, ат білер.
***
Ағайынның азғанын,
Өзі білмес, жат білер.
Қапталдықтың батқанын,
Иесі білмес, ат білер.
***
Ағайынның алтын сарайынан,
ананың жыртық лашығы артық.
***
Ағайынның аразы ауыздың сасығыменен бірдей.
***
Ағайынның аразы болса да,
Азары болмайды.
***
Ағайынның аразы болса да, безері болмайды.
***
Ағайынның аты арымас.
***
Ағайынның аты озғанша,
Ауылдастың тайы озсын.
***
Ағайынның жақын болуы қатыннан,
Алыс жердің жақын болуы атыңнан.
***
Ағайынның қадірін алыста жүргенде білесің.
***
Ағайынның қадірін
Қаралы боп байқадым.
Ата-ананың қадірін
Балалы боп байқадым.
***
Ағайынның қадірін,
Жалалы болсаң, білерсің,
Ата-ананың қадірін,
Балалы болсаң, білерсің.
***
Ағайынның моншағын
Күндіз ұрлап, түнде тақ.
***
Ағайынның өкпесі айтуменен кетеді,
Дұшманның өкпесі кек алумен бітеді.
***
Ағайыным барда, дұшпаным жоқ деме.
Абысыным барда, күндесім жоқ деме.
***
Ағайының бай болса,
Асағаның май болар.
***
Ағайының барда дұшпаным жоқ деме,
Абысының барда күндесім жоқ деме.
***
Ағайының есейіп жау болады,
Жауың кәртейіп дос болады.
***
Ағайының көп болса, қоғам бол,
Бірің оған, бірің бұған бол.
***
Ағайынның ұрысы – торқаның жыртысы.
***
Ағайыныңды іске шақырма
Асқа шақыр.
***
Ағайыныңмен алыстан сыйлас.
***
Ағалағаннан аялаған артық.
***
Ағама жеңгем сай.
***
Ағамыз қазақ,
Іргеміз ағаш.
***
Ағаны әз тұт, өзіңді інің сыйласын.
***
Ағаны көріп іні өсер,
Апаны көріп сіңлі өсер.
***
Ағаңның үйі – ақ жайлау.
***
Ағаның ініні жеңгені –
Еңкейіп үйге кіргені.
Інінің ағаны жеңгені –
Қайырылып сәлем бергені.
***
Ағасы ақылдының
Ауылы азбайды.
Жеңгесі шебердің
Жеңі тозбайды.
***
Ағасы бардың жағасы бар.
***
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
***
Ағасы ұрар болар,
Інісі тұрар болар.
***
Ағасына қарай інісі,
Апасына қарай сіңлісі.
***
Ағаштан құман болмас,
Алаштан туған болмас.
***
Ағашты желім қосады,
Ағайынды келін қосады.
***
Ағашты жердің ырысы мол,
Бауырмашылдың туысы мол.
***
Адал келін ұлға серік,
Арам келін сұмға серік.
***
Адамды алдау –
Арыңның алдында қылмыс.
Ағаңды алдау –
Анаңның алдында қылмыс.
***
Аз бергенді көп көріп,
Көп бергенді көргенмін.
Қарындасты қас көріп,
Топ көргенді көргенмін.
***
Азамат таңдап дос жидым, туған бола алмады.
Арғымақ таңдап ат жидым, будан бола алмады.
***
Азар болса, жақын жаман,
Шабан болса, атың жаман,
Шайпау болса, қатын жаман.
***
Аздың атасы бір,
Көптің көрі басқа.
***
Азымтал болса, атың – жау,
Тіл алмаса, қатын – жау,
Ұрысқақ болса, ұлың – жау,
Керіскек болса, келін – жау,
Қылықсыз болса, қызың – жау.
***
Азын-шоғын ағалық,
Аз оқыған молдалық,
Ата ұлына керек-ті.
***
Ай көрмесе, ағайын жат,
Жыл көрмесе, жегжат жат.
***
Ай көрмесең туысың жат,
Жыл көрмесең жолдасың жат.
***
Айға жетпес асыңды,
Ауылдастан аяма.
Астыңдағы тайыңды,
Бауырластан аяма.
***
Айғыр өлсе, сәурік мұра,
Аға өлсе, қайны мұра.
***
Айтпайын десем,
Ақым кетіп барады.
Айтсам, ағайынның көңілі қалады.
***
Айтысқан ауыл болмас,
Болыспаған бауыр болмас.
***
Айыл мықты болғанмен,
Құйысқанға жетпейді.
Кескілесіп кеткенмен,
Туысқанға жетпейді.
***
Айылдың батқанын,
Иесі білмес ат білер.
Азаматтың қадірін,
Ағайын білмес, жат білер.
***
Айылың құйысқандай болса,
Алашың туысқандай болсын.
***
Айылың құйысқандай болсын,
Алашың туысқандай болсын.
***
Ақ үйге бермейтін қос бар,
Туысқа бермейтін дос бар.
***
Ақша қарда көп жүрсең,
Көзің бір күн қарығар.
Ағайыннан шет жүрсең,
Көңілің бір күн тарығар.
***
Ақыл ағадан,
Ілтипат ініден.
***
Ақылды өзінен көреді,
Ақылсыз ағайыннан көреді.
***
Ақылдыны алысым деме,
Ақылсызды жақыным деме.
***
Ақылсыз туыстан ақылды дұшпан артық.
***
Ақылы асқан жақсыны «алысым» деп ойлама,
Ақылы жоқ жаманды «жақыным» деп ойлама,
Бір сынаған жаманды екінші қайтып қинама,
Ашуланса мерт қылар, жолбарыспен ойнама.
***
Ақылы асқанды аға тұт.
***
Ақылы елден артылған,
Ақылың болса, бір мақтан.
Жұрттығы жұрттан артылған
Жақының болса, бір мақтан.
***
Ақылы жоқтың жақыны жоқ.
***
Ақымақ болса туысың,
Ақы беріп, бауыр қыл.
Ақылын тауып, Алашты
Араз қылма, ауыл қыл.
***
Ақымақ тойынса,
Туысын танымайды.
Ақылды тойынса,
Тобасынан жаңылмайды.
***
Ала болған елді дұшман аралар,
Туысқаның жаман болса, басын қаралар.
***
Аласаны ат санама, ағайынды жат санама.
***
Алдыңғы айылдың батқанын, иесі білмес ат білер,
Азаматтың қадірін, ағайын емес жат білер.
***
Алпысқа келгенде
Алты ағаң болсын.
Жетпіске келгенде
Жеті інің болсын.
***
Алты аға бірігіп, әке болмас,
Жеті жеңге бірігіп, ана болмас.
***
Алты айлық жолға арымас
Атан деген көлік бар.
Асып-тасса ағайынын танымас
Адам деген «ұлық» бар.
***
Алты малта ас болмас,
Өзіңнен туған жат болмас.
***
Алты ұл тапқан әйелді
«Ханым» десең болмас па,
Аға деген жігітті
«Жаным» десең болмас па!
***
Алты ұл туған ананы
Ханым десе болады.
Кезек сыйласқан ағайынды
Жаным десе болады.
***
Алтыда тісім түсті,
Алпыста ағайынға ісім түсті.
***
Алтынды ерің атқа тисе,
алтынын ал да отқа жақ,
Ағайының атыңа тисе,
аманыңда жөніңді тап.
***
Алтын күркелі күйеу,
Шөп күркелі қайыннан дәметеді.
***
Алыс жолды жақын ететін атың,
Туысты туыс, алысты қиыс ететін қатын.
***
Алыс та атаңды жық,
Аясаң, тұрғызып жібер.
***
Алыссаң, атаң да болса жық,
Аясаң, көтеріп жібер.
***
Алыссаң, атаңды жық,
Аясаң, қоя бер.
***
Алыстағы ағайыннан,
Алдыңдағы көрші артық.
***
Алыстағы ағайыннан,
Ауылы бірге көрші артық.
***
Алыстағы ағайыннан,
Алдыңдағы көрші артық.
Өрістегі арғымақтан,
Белдеудегі бесті артық.
***
Алыстағы туысқаннан
Жақындағы көрші артық.
***
Алысты жақын қылған ат әулие,
Алашты жақын қылған қыз әулие.
***
Алысты жақындатар – ат,
Жақынды алыстатар – жат.
***
Амандық ағадан.
***
Ана жақсылығын ауырсаң білесің,
Қайын жақсылығын қыдырсаң білесің.
***
Анасы басқа аттан түс,
Атасы бір атқа мін.
***
Андызды жерде, ат өлмес,
Ағайыны көп ер өлмес.
***
Апа десем «а» дейді,
Барма десем «мә» дейді.
***
Апайының кигенін сіңілісі де киеді,
Екеуінің тойы бір күнде болмайды.
***
Апама да барайын, тайымды да үйретейін.
***
Апама жездем сай.
***
Апамды кім алса, жездем сол.
***
Апасы киген сәукелені,
Сіңлісі де киеді.
***
Апасы киген тонды, сіңілісі де киеді.
***
Апасының киген тонын сіңілісі де киер.
***
Араласпайтын ағайыннан,
Жақын жүрген жат жақсы.
Пайдасы жоқ техникадан,
Ерттеулі тұрған ат жақсы.
***
Арба көтергенді ат көтере алмас.
Артық сөзді жат көтере алмас.
***
Арғымағың жамандап,
Кәні будан тапқаның.
Ағайынды жамандап,
Кәні туған тапқаның.
***
Арғымақ атқа көп міндім,
Садаға кетсін буданнан.
Ер жігітпен дос болдым,
Садаға кетсін туғаннан.
***
Арғымақ байлап не керек,
Арықтап жалы кеткен соң.
Ағайын-туыс не керек?
Аңдысып күні өткен соң.
***
Арғымақ болса мінгенің,
Алыс жер жақын емес пе?
Ақылды болса сүйгенің
Алашың жақын емес пе?
***
Арғымақ жалсыз, ер малсыз,
Туысқан болмас кермалсыз.
***
Арғымаққа көп міндім,
Садаға кетсін буданнан.
Азаматқа көп ердім,
Садаға кетсін туғаннан.
***
Арғымақтан ат жақсы шабыс болса,
Ағайыннан жат жақсы таныс болса.
***
Арғымақты жамандап,
Қане, тұлпар тапқаның?!
Ағайынды жамандап,
Қане, туыс тапқаның?!
***
Арғымақты жамандап,
Тұлпарды қайдан табарсың?
Ағайынды жамандап,
Туғанды қайдан табарсың?
***
Ардагер аға алдында тұрсын,
Әдепті іні артыңда тұрсын.
***
Арқаға ердің батқанын иесі емес, ат біледі,
Ағайынның азғанын азамат емес, жат біледі.
***
Арпа берсең атқа бер,
Күтір-күтір шайнасын.
Қызды берсең жатқа бер,
Алыс-жақынды ойласын.
***
Артқы айылдың кеткенін иесі білмес, ат білер.
Ағайынның азғанын туыс білмес, жат білер.
***
Артқы айылдың батқанын,
Иесі білмес, ат білер.
Ағайынның азғанын,
Жақыны білмес, жат білер.
***
Артқы айылым берік болса,
Атым тулап нетерсің.
Ағайында бірлік болса,
Жатым маған нетерсің.
***
Арттағыны қозғау – ағалық,
Алдағыны болжау – даналық.
***
Арық деген жаман тай,
Жазға шығып ат болар.
Жамандығың сезілсе,
Жақын кісің жат болар.
***
Асты келін – аналы келін.
***
Асты қуыс ішер, иә туыс ішер.
***
Асты иә қуыс ішер,
Иә туыс ішер.
***
Асу-асу белдер бар,
Аса алмай атан өлсін.
Ағайыныңмен тату бол,
Айыра алмай жат өлсін.
***
Асу-асу белдер бар,
аса алмай жаудың аты өлсін,
ағайынмен тату бол,
айыра алмай жат өлсін.
***
Асыл аға, алғыр іні.
***
Ат арқасына ер батса,
Аяңшыл болады.
Ерге жаттың тізесі батса,
Ағайыншыл болады.
***
Ат жақсы болса, атасын сұрайды,
Жігіт жақсы болса, нағашысын сұрайды.
***
Ат сауырға шыдамас,
Ер бауырға шыдамас.
***
Ат сыры иесіне мәлім,
Қыз сыры төркініне мәлім.
***
Ата-анадан жар жақын,
Туысқаннан мал жақын.
***
Ата-ананың қадірін балалы болғанда білерсің,
Ағайынның қадірін жалалы болғанда білерсің.
***
Ата-ананың қадірін – балалы болғанда білерсің,
ағайынның қадірін – қаралы болғанда білерсің,
жанашырдың қадірін – жалалы болғанда білерсің.
***
Ата – жезде,
Ана – кеме.
***
Ата тұрып, бала сөйлесе – шіркіндігі,
Аға тұрып, іні сөйлесе – еркіндігі.
***
Атадан алтау тусаң да,
Басыңа бір жалғыздық.
***
Аталастан ауылдас жақын.
***
Аталастың аты озғанша,
Ауылдастың тайы озсын.
***
Аталастың аты озғанша,
Көршілестің тайы озсын.
***
Аталастың саудасы айында қайтады.
***
Атаның жақсысы жездедей-ақ.
***
Атасы басқамен аң аулама,
Атар да, жанына байлар.
***
Атасы басқаны Құдай қосады,
Үйірі басқаны ноқта қосады.
***
Атасы жаман алғанын жамандайды,
Туысы жаман туғанын жамандайды.
***
Атың жақсы болса – қанатың,
Ағайын жақсы болса – санатың.
***
Атыңа сенбе,
Қатыныңа сенбе,
Ініңе сен.
***
Ауру астан болады-дүр,
Дау қарындастан болады-дүр.
***
Ауру – астан,
Дау – қарындастан.
***
Ауру астан,
Дау қарындастан,
Таз таныстан,
Қотыр қамыстан.
***
Ауыл болсаң, қауым бол,
Ағайын болсаң, тату бол.
***
Ауылдасың жақсы болса,
Ағайының не керек.
Алған жарың жақсы болса,
Айтың, тойың не керек.
***
Ашу – ағадан,
Кешіру – ініден.
***
Ашу ақылмен өш,
Ақылсыз жақынмен өш.

maqal-matel.kz