Ағайынның азғанын өзі білмес, жат білер.
Артқы айылдың батқанын иесі білмес, ат білер.
Ағайынның азғанын,
Өзі білмес, жат білер.
Қапталдықтың батқанын,
Иесі білмес, ат білер.
Ағаш атқа жіп құйысқан.
Ағаш қамшы көп болар,
Аттанар күні жоқ болар.
Адам алға баса алмас,
Балалықты тастамай.
Шалға бермес бала бар,
Мінгенімен ашамай.
Адам болатын бала,
Қонақтың шылбырына оралады.
Адам ғұмыры қамшы сабындай қысқа.
Адамды азық арытады,
Атты қазық арытады.
Адамның тізгіні – ақылы.
Аз кісінің теңдігі бар да, төресі жоқ,
Жалғыз аттың астауы бар да, дересі жоқ.
Азу тісі қаладай,
Жабуы жамшыдай,
Құйырығы қамшыдай,
Бура сойған не сұмдық!
Айқайдан шыққан ақ бөкен,
Қашып қайда құтылар, —
Құрулы қақпан жатқан соң?
Жылқыдан шыққан қашаған,
Қашып қайда құтылар, —
Мойнына бұғау атқан соң?
Айқас аяқталмай, атыңның ерін алма.
Айтар сөзге тұшынғаның –
Ноқтаға басты ұсынғаның.
Айтқызып істеген істің іске сәндігі жоқ,
Қамшылатып шапқан жүйріктің жүйрікке сәндігі жоқ.
Айтсаң сөз өтпес,
Айдасаң қамшы өтпес.
Айттырған – жаманның ісі,
Қамшылатқан – шабанның ісі.
Айтып сөз өтпейді,
Айдап қамшы өтпейді.
Айыл болмаса, ер тұрмайды,
Өрімші болмаса, тер тұрмайды.
Айыл мықты болғанмен,
Құйысқанға жетпейді.
Кескілесіп кеткенмен,
Туысқанға жетпейді.
Айылын тарта алмайтынға ат міңгізбе.
Айылын тарта алмағанға ат беріпті
Айылын тарта алмасқа ат берме
Айылың құйысқандай болса,
Алашың туысқандай болсын.
Айрылайын деген дос
Ердің артқы қасын сұрайды.
Айырылар дос ердің артқы қасын сұрайды.
Айырылар тамыр ердің артқы қасын сұрайды.
Айырылатын тамыр
Ердің артқы қасын сұрайды.
Ақсақ ат алтынмен тағаласаң да ақсайды.
Ақсақ атқа – алтын таға.
Ақылды ердің ішінде
Алтын ерлі ат жатар.
Ақылды әйел ішінде
Алтын бесікті ұл жатар.
Ақылсыз жігіт аптығар,
Арыс жауды жеңгендей.
Айласыз келін шаптығар,
Айғыр бол деп бергендей.
Ақылсыз жігіт – ауыздықсыз асау.
Ақылсыз жігіт – ауыздықсыз ат.
Ақымаққа арқан көрсетсең, асылып өледі.
Ақымақтан арқан бойы алыс жүр,
Тұрлаусыздан тұсау бойы алыс жүр.
Ақымақтың тізгіні – құлағы,
Ақылдының тізгіні – көңілі.
Ақымақтың тізгіні –
Құлағында болады.
Ақылдының тізгіні –
Кеудесінде болады.
Ала арқан кеспей арылмас.
Алғаш атыңды тұсаула,
Кейін Құдайға тапсыр.
Алдыңғы айылдың батқанын,
Иесі білмес ат білер.
Алдыңғы айылдың батқанын, иесі білмес ат білер,
Азаматтың қадірін, ағайын емес жат білер.
Алты жасар бала атқа мінсе,
Алпыстағы қария тізгінін ұстар.
Алты тұтам ат қамшы, жеті тұтам жер қамшы
Алтын ерің атқа тисе,
Алтынын ал да, отқа жақ.
Алтынды ерің атқа тисе, алтынын ал да отқа жақ,
Ағайының атыңа тисе, аманыңда жөніңді тап.
Алыпқашпа сөзде ауыздық болмас.
Ант ұрғанның ер-тұрманы оңбас.
Аңға айла,
Жылқыға құрық.
Арамдықтың арқаны қысқа.
Арғымақ арыды деп жолға тастама,
Құлыны жоқ деп ерді жерге тастама.
Арғымақ атқа алтын қасты ер керек.
Арғымақ атқа – алтын қасты ер керек:
Арқалап отын тасыған,
Арқасы терге сасыған.
Арғымақ атқа алтын тасты ер керек.
Ажарлы әйелге алтын басты ер керек.
Арғымаққа жел қамшы.
Арқаға ердің батқанын иесі емес, ат біледі,
Ағайынның азғанын азамат емес, жат біледі.
Арқан бойы жолдың тұсау бойы төтелігі бар.
Арқан жаман болса, ат қашады.
Арқан үзіледі, борыш үзілмейді.
Арқандағы ат қазығына оралар.
Арқандап баққан ат арық.
Арқандаулы аттан, тұсаулы ат
Су сұрамас болар.
Арқандаулы атың – өз атың,
Тұсаулы атың – бос атың.
Арқанды ат қазығына оралар.
Арқанның ұзыны жақсы,
Әңгіменің қысқасы жақсы.
Арқанның ұзыны жақсы,
Сөздің қысқасы жақсы.
Арқанның ұзыны, тұсаудың қысқасы жақсы
Арқансыз жылқышы – ерін жаяу арқалайды
Арқасына ер батқан ат аяңшыл келеді.
Арпаң болса, атқа қамшының керегі не?
Артқы айыл берік болса,
Атың тулап нетеді.
Артқы айылдың батқанын,
Иесі білмес, ат білер.
Ағайынның азғанын,
Жақыны білмес, жат білер.
Артқы айылдың кеткенін иесі білмес, ат білер.
Ағайынның азғанын туыс білмес, жат білер.
Артқы айылым берік болса,
Атым тулап нетерсің?
Ағайында бірлік болса,
Жатым маған нетерсің?
Артқы айылың мықты болса,
Атың тулап не істейді?
Артқы қастың батқанын
Қаптал білмес, ат білер.
Арыған ат ауыздығын да ауырсынар.
Арық атқа алтын жүген жараспас,
Салдақы қатынға сылқымдық жараспас.
Арық атқа қамшы ауыр.
Арық атқа қамшы жау,
Жыртық үйге тамшы жау.
Арық атқа қамшы ойнар,
Жыртық үйге тамшы ойнар.
Арық атқа қамшы үйір,
Жыртық үйге тамшы үйір.
Асау атты таға тоқтатады.
Асауға ноқта,
Жүйрікке – тұмар.
Асауға – тұсау.
Асыл темір атқа таға болмас.
Ат айланып қазығын табар.
Ат айланып қазығын табар,
Ер айланып жазығын табар.
Ат арқасына ер батса, аяңшыл болады.
Ат арқасына ер батса,
Аяңшыл болады.
Ерге жаттың тізесі батса,
Ағайыншыл болады.
Ат аяғын тағалар.
Ат басына күн туса,
Ауыздықпен су ішер.
Ер басына күн туса,
Етігімен су кешер.
Ат басына күн туса,
Айыл, тұрман садаға;
Ер басына күн туса,
Бастан құлақ садаға.
Ат мінсең, еріңді сайла,
Егін ексең, келіңді сайла.
Ат өлсе – ер-тоқым үйіледі,
Құс өлсе – тұғыры күйінеді.
Ат тапсаң, еріңді сайла,
Қысырақ салсаң, желіңді сайла.
Ат тұсаусыз болмас,
Адам дұспансыз болмас.
Ат үйірін сағынса,
Артқы аяғын қағынар.
Ер үйірін сағынса,
Айыл-тұрман тағынар.
Атасы басқаны Құдай қосады,
Үйірі басқаны ноқта қосады.
Атдорба түбін жаламай,
Ат тойламайды.
Атқа алтын таға тағаласа,
Есек аяғын көтеріпті.
Атқа жаның ашыса,
Артқы айылды қатты тарт.
Аттан айрылсаң да,
Ер-тоқымынан айрылма.
Аттан бұрын ер тап.
Атты қамшымен айдама, жеммен айда.
Атты қамшымен айдама,
Талмасын десең, жеммен айда.
Атты қамшыменен айдасаң,
Жаяу қаларсың.
Атты қамшыменен жүргізбе, баппен жүргіз.
Атты қамшымен ұрып секірте алғаныңмен,
Семірте алмайсың.
Атты тағаласаң,
Есек аяғын көтереді.
Аттың басын ноқталап байла.
Атына қарай – тұрманы.
Егініне қарай – қырманы.
Атына қарай тұрманы,
Еңбегіне қарай қырманы.
Атың тайғақ болса,
Ақ текенің мүйізімен тағала.
Заманың тайғақ болса,
Бір жақсыны сағала.
Атың арық болса, жерден көрме,
Атың жауыр болса, ерден көрме.
Атыңа батса алтын ер,
Атып ұр да, отқа жақ.
Атыңды жүріп тұрғанда қамшыла.
Атыңды тасқа арқандап, Тәңірге жыла.
Атыңнан айырылсаң да, еріңнен айырылма.
Атыңнан айрылсаң да,
Ер-тоқымыңнан айрылма.
Қатыныңнан айрылсаң да,
Қазан-ошағыңнан айрылма.
Қазан-ошағыңнан айрылсаң да,
Халқыңнан айрылма!
Атыңның басын алыпсың да,
Жорғасы қалып па?
Атыңның жемін таусыпсың да,
Дорбасы қалып па?
Аузың өкпеде болсын,
Қолың ноқтада болсын.
Ауылыңда қария болса,
Жазулы хатпен тең.
Айналаңда төбе болса,
Ерттеулі атпен тең.
Ауылыңда қарияң (қартың) болса, жазып қойған хаттайын,
Алған жарың жақсы болса, ерттеп қойған аттайын.
Ашаршылықта жеген құйқаның дәмі кетпес,
Қара қайыстан соққан шүйенің дағы кетпес.
Аюды ноқталап мініп,
Қойдың қозысынан шошыпты.
Аяғы – ат, қолы – қамшы.
maqal-matel.kz