А

Адалдық – ерлік нышаны.
***
Адам ақылымен көрікті,
Ер халқымен даңқты.
***
Адам мәңгі атағымен селбесер,
Аты қалса, бұ жалғанда өлмес ер.
***
Адамға ақыл көптік қылмайды,
Азаматқа өнер көптік қылмайды.
***
Адаспаймын деген ерді
Қараңғы тұман аластырады.
***
Ажал анық болса да,
Мезгілі жетпей ер өлмес.
***
Ажалсыз ерге өлім жоқ.
***
Аз асқа жасауыл болма,
Көп асқа бөгеуіл болма.
***
Азамат ердің ішінде ат басындай шер өсер.
***
Азамат сыны – ерлік,
Ерлік – өзі елдің сыны.
***
Азаматтың ақысын,
Азамат қайырар,
Жаман сөз жалпақ
Жұртқа жайылар.
***
Азған елдің баласы –
Бірін бірі жамандар.
Қақпан құрып алдына
Құлатуға амалдар.
Озған елдің баласы –
Бірін-бірі «батыр» дер
Қойны-қоншы құйылып,
Толып тұрған ақыл дер.
***
Азғын заман кезіксе,
Ер басынан күн кетер.
Шайтан патша билесе,
Қауымы елді жын етер.
***
Азу тісі ақсиған,
Ат басына күн туар.
Сұлу мұртын ширатқан,
Ер басына күн туар.
***
Азығымен жер мүсінді,
еңбегімен ер мүсінді.
***
Айбынды батырдың еліне батып жау келмес,
Аңғырт батыр жауға шапса, сау келмес.
***
Айбынды салтын ел бұзбас,
Адамдық антын ер бұзбас.
***
Айға шапқан арыстан, ашуына болайын,
жауға шапқан батырдың, тасуына болайын,
үйде қалған қорқақтың, сасуына болайын.
***
Айдың басынан қорықпа,
Бесінен қорық.
***
Айлалы батыр алдырмас.
***
Айласыз батыр алдырар.
***
Айласыз батыр тез өлер.
***
Айнымас жүрек, ер көңіл,
Ер жігіттің серігі.
***
Ақ жүзің де айнадай, перде болса,
Құл құтырар, төсегін төрге салса.
Жігітім кедей болса, сөз айта алмас,
Қылышынан қан тамған ер де болса.
***
Аққу көлге, ер елге паналайды.
***
Аққу құсқа оқ тисе,
Қанатын суға тидірмес.
Ер жігітке оқ тисе,
Қиналғанын білдірмес.
***
Ақсұңқар ұшар жем үшін,
Ер жігіт жортар ел үшін.
***
Ақсұңқар ұшар жем үшін,
Ер жігіт туар ел үшін.
***
Ақыл ердің қорғаны.
***
Ақыл тауып бермесең,
Ер туғаныңды қайтейін.
Арқандаулы атты көрмесең,
Ерте тұрғаныңды қайтейін?
***
Ақыл тауып бермесең,
Ер туғаныңды ұрайын.
Арқандаулы атты көрмесең,
Ерте тұрғаныңды ұрайын.
***
Ақылдан асар амал жоқ,
Батылдар алмас қамал жоқ.
***
Ақылды ер адамнан айып іздемейді,
Өнер іздейді.
***
Ақылды ер әр адамның көңілін аулар,
Күйзеліп күнде күншіл жоқты даулар.
***
Ақылды ердің көзін ақша байлайды,
Қыл тұзақта құс құлқынын ойлайды.
***
Ақылды ердің ішінде
Алтын ерлі ат жатар.
Ақылды жардың ішінде
Алтын айдар ұл жатар.
***
Ақылсыз жігіт аптығар,
Арыс жауды жеңгендей.
Айласыз келін шаптығар,
Айғыр бол деп бергендей.
***
Ақын елдің еркесі,
Батыр елдің серкесі.
***
Ақын жігіт той бастар,
Батыр жігіт қол бастар,
Шешен жігіт дау бастар.
***
Ақын – ұлттың жүрегі,
Шешен – көптің тірегі,
Батыр – көптің білегі.
***
Ақынның хаты өлмейді,
Батырдың аты өлмейді.
***
Ақырлас аттың мінезі жұғады.
Ақылды ердің әдебі жұғады.
***
Аламанға ақырма,
Қаларсың қу тақырда.
***
Аламаннан қашқан құтылмас.
***
Аласаны атқа санама,
Азаматты жатқа санама.
***
Алқызыл гүл жердің сәулеті,
асыл жар ердің сәулеті.
***
Алмас қылыш майданда серік,
Асыл сөз майданда да, сайранда да серік.
***
Алтын бесікке ашқан есік –
Елдің ері емес пе.
***
Алтын кемер белге сән,
Алтын қылыш ерге сән.
***
Алып анадан туады,
Ат биеден туады.
***
Алып – майданда,
Дана – тірлікте.
***
Алыптармен ұрыспа,
Беріктермен тіреспе.
***
«Алыс» деме, жүріп кетсең, жетер ерсің,
«Ауыр» деме, иыққа алсаң, көтерерсің.
***
Алыс жол атқа сын,
Ауыр жол ерге сын.
***
Алыс жол атты сынайды,
Ауыр жүк ерді сынайды.
***
Алыс жолға шығар болсаң,
Алдымен жолдасыңды сайла.
Жаудың алдын алар болсаң,
Алдымен қолбасыңды сайла.
***
Алысқан жауға арқаңды көрсетпе.
***
Алыспақ бар,
Атыспақ жоқ.
***
Алыстан ердің дәрпі бар,
Қасына келсе баладай,
Алыстан таудың дәрпі бар,
Қасына келсең обадай.
***
Алыстан шабынған ердің күші қайтар.
***
Аман ердің аты шығады.
***
Андызды жерде, ат өлмес,
Ағайыны көп ер өлмес.
***
Андыз болса, ат өлмес,
Айыр болса, ер өлмес.
***
Андызды жерде ат өлмейді,
Иірлі жерде ер өлмейді.
***
Андызды жерде ат өлмейді,
Үйірлі жерде ер өлмейді.
***
Аң жаманы інінде,
Ер жаманы үйінде болады.
***
Аңғал батыр алдырады –
Аяғынан шалдырады.
***
Аңшыдан сыралқы,
Батырдан олжа.
***
Арам шөп егінді аздырады,
Еріншектік ерді аздырады.
***
Арам шөпті мал жейді,
Арам асты ез жейді.
***
Арғымақ ат деп айтпайды,
Атты басып озбаса.
Ер екен деп айтпайды,
Ерегескенді жеңбесе.
***
Арғымақ атқа жал бітпей, сән бітпейді.
Азамат ерге әл бітпей, мал бітпейді.
***
Арғымақ атқа көп міндім,
Садаға кетсін буданнан.
Ер жігітпен дос болдым,
Садаға кетсін туғаннан.
***
Арғымақ аттың баласы
Аз оттап, көп жусайды.
Асыл ердің баласы
Аз сөйлеп, көп тыңдайды.
***
Арғымақ аттың белгісі –
Аз ғана оттап көп жусар.
Азамат ердің белгісі –
Аз ғана сөйлеп көп тыңдар.
***
Арғымақ аттың белгісі –
Аз ғана оттап, көп жусар.
Асыл ердің белгісі –
Аз сөйлеп, көп тыңдар.
***
Арғымақ атқа оқ тисе,
Жабыдай болып туламас.
Ер жігітке оқ тисе,
Жамандай болып шуламас.
***
Арғымақ аттың құйрығы –
Әрі жібек, әрі қыл.
Ер жігіттің белгісі –
Әрі мырза, әрі құл.
***
Арғымақ бірде жалды, бірде жалсыз,
Ер жігіт бірде малды, бірде малсыз.
***
Арғымақ деп айтпайды,
Атты басып озбаса.
Ер екен деп айтпайды,
Ерегіскенді жеңбесе.
***
Арғымақ жалсыз,
Ер қалсыз.
***
Арғымақ жалсыз, ер малсыз.
***
Арғымақ жалсыз, ер малсыз,
Туысқан болмас кермалсыз.
***
Арғымақ көркем көрінер,
Өкпе, бауыр, жалымен,
Ер жігіт көркем көрінер,
Өріс толы малымен.
***
Арғымаққа жал бітпей, сән бітпейді,
Ер жігітке мал бітпей, әл бітпейді.
***
Арғымаққа оқ тисе,
Мәстектей туламас.
Сыпайыға оқ тисе,
Жамандай шуламас.
***
Арғымаққа оқ тисе,
Жабыдай боп туламас.
Қас батырға оқ тисе,
Жамандай боп шуламас.
***
Арғымақты жаманның қолына бергенше,
Ақылды ердің жолына бер.
***
Арғымақтың қадірі жүргенде білінер,
Азаматтың қадірі өлгенде білінер.
***
Арғымақтың құйрығы,
Әрі жібек, әрі қыл.
Ер азамат белгісі,
Түзде мырза, үйде құл.
***
Арқаға ердің батқанын иесі емес, ат біледі,
Ағайынның азғанын азамат емес, жат біледі.
***
Арқансыз алып жау алмас.
***
Арқасыз ат қыр аса алмайды,
Арқасыз ер бір баса алмайды.
***
Арманымен – ер сұлу,
Орманымен – жер сұлу.
***
Арпасыз ат бел аса алмайды,
Арқаусыз батыр жау ала алмайды.
***
Арпасыз ат қыр аса алмас,
Арқасыз батыр жау ала алмас.
***
Арпасыз ат қыр аспас,
Арқасыз батыр қол жимас.
***
Арпасыз ат шаппас,
Тірексіз ер жау алмас.
***
Арсыз адам қорқақ келеді,
барлауға шорқақ келеді.
***
Арша өскен жерінде,
Азамат өскен елінде.
***
Арық пенен семіздің
Бір-бірінен несі артық?
Қол басындай еті артық.
Ерден ердің несі артық,
Ел сыйлайтын беті артық.
***
Арын сатқан ер оңбас,
Ажарын сатқан сері оңбас.
***
Арыстанда бір жігіттің күші,
Қырық жігіттің жүрегі бар.
***
Арыстанның белгісі –
артына қайырылып ақырмайды,
қас батырдың белгісі –
қос өкпеден оқ тисе,
дұшпанына сыр беріп бақырмайды.
***
Ас тасыса, қатығы төгілер,
Ер тасыса, ақылы төгілер.
***
Асқар тауға жарасар, басындағы обасы,
айдын көлге жарасар, сылдырлаған қоғасы,
ер жігітке жарасар, қолындағы найзасы.
***
Асты көрсең, қадір тұт,
Ерді көрсең, қыдыр тұт.
***
Асты қорласаң, құстырар,
Ерді қорласаң, састырар.
***
Асты қорлама, құстырар,
Ерді қорлама, тыштырар.
***
Асыққан ісін бітірмес,
Ақылды ер атын жетермес.
***
Ат айланып қазығын табар,
Ер айланып жазығын табар.
***
Ат айналып қазығын табады,
Ер айналып мекенін табады.
***
Ат арқасына ер батса,
Аяңшыл болады.
Ерге жаттың тізесі батса,
Ағайыншыл болады.
***
Ат арықтаса, тулақ болар,
Ер арықтаса, қонақ болар.
***
Ат арыса – тулақ,
Ер арыса – аруақ.
***
Ат аунаған жерде түк қалар,
Ер аунаған жерде құт қалар.
***
Ат баспаймын деген жерін үш басады,
Ер көрмеймін деген жерін үш көрді.
***
Ат баспаймын деген жерін, үш басар,
Ер тартпаймын деген тұзын үш татар.
***
Ат баспан деген жерін басар,
Ер көрмен деген жерін көрер.
***
Ат басына күн туса,
Айыл, тұрман садаға;
Ер басына күн туса,
Бастан құлақ садаға.
***
Ат басына күн туса,
Ауыздықпен су ішер.
Ер басына күн туса,
Етігімен су кешер.
***
Ат басына күн туса,
Ауыздығымен су ішер.
Ер басына күн туса,
Етігімен су кешер.
***
Ат басына күн туса,
Көгендегі қой болар.
Ер басына күн туса,
Бота төбе үй болар.
***
Ат – биеден, алып – анадан.
***
Ат – ердің қанаты.
***
Ат ерінді, ер мұрынды келер.
***
Ат ерінді келер,
Ер мұрынды келер.
***
Ат жақсысы боз болар,
Ер жақсысы таз болар.
***
Ат қартайса
Жасқаншақ болады,
Ер қартайса,
Мақтаншақ болады.
***
Ат қартайса, сүріншек,
Ер қартайса, жаңылшақ.
***
Ат қартайса ұрыншақ болар,
ер қартайса жаңылшақ болар.
***
Ат – құлыннан, батыр – баладан.
***
Ат күйгелек болса – арық,
Ер күйгелек болса – кәріп.
***
Ат өнері білінбес,
Бәйгеге түсіп жарыспай.
Ер өнері білінбес,
Қоянқолтық алыспай.
***
Ат сауырға шыдамас,
Ер бауырға шыдамас.
***
Ат сүрінбей, жер танымас,
Ер сүрінбей, ел танымас.
***
Ат тойған жеріне,
Ер туған жеріне.
***
Ат үйірін сағынса,
Артқы аяғын қағынар.
Ер үйірін сағынса,
Айыл-тұрман тағынар.
***
Ат ұстаған азабынан құтылар.
Ер ұстаған еңбегінен құтылар.
***
Ат шабады, ер шаттанады.
***
Атадан туған алты болса да,
Абаданы бір-дүр.
***
Атадан ұл туса игі,
Ата жолын қуса игі,
Беліне садақ буса игі.
Бетіне келер ұятын
Өзі біліп жуса игі.
Өзі біліп жумаса,
Бәрінен де жоғы игі.
***
Атаңды ер деп танысаң,
Ерліктің жолын қу.
***
Аттан аттың несі артық,
Адымдап басқан ізі артық.
Ерден ердің несі артық,
Ерінбей еткен ісі артық.
***
Аттан аттың несі артық,
Адымдап басқан ізі артық.
Ерден ердің несі артық,
Ептеп айтқан сөзі артық.
***
Атты – батыр,
Атсыз – жатыр.
***
Аттың басы үлкен болса, соғым болады,
Ердің басы үлкен болса, бұғым болады.
***
Аты қалған ер өлмейді.
***
Атың арып, тулақ болсын,
Ерің арып, аруақ болсын.
***
Ауру қатын, бұзық самауар ерді байытпайды.
***
Ауырлықты жер көтерер,
Ауыр қазаны ер көтерер.
***
Ауырлықты жер көтереді,
Ауыр жүкті нар көтереді.
Ауыр қайғыны ер көтереді.
***
Ашу – ердің айбары.
***
Аюды жеңген – жарты ер,
Ашуды жеңген – бүтін ер.
***
Аянбаған жауды алар,
Абайлаған дауды алар.

maqal-matel.kz